FRANSCHE NAVORSCHERS OVER SMETSTOFFEN. 281 



Ik heb alleen die waarnemingen en beschouwingen van pasteur en 

 andere fransche onderzoekers medegedeeld , die mij toeschenen tot eenige 

 stellige uitkomsten te voeren of te kunnen voeren , en 't een en ander 

 niet vermeld, dat, ofschoon met ons onderwerp in rechtstreeksch ver- 

 band staande , slechts op zeer geïsoleerde waarnemingen berust en nog 

 nadere bevestiging behoeft , b. v. de resultaten van de inenting van 

 speeksel uit een aan dollehondsbeet gestorven kind, enz. Pasteur en 

 zijne medewerkers blijven steeds hunne onderzoekingen voortzetten, en 

 wij mogen verwachten dat deze weldra zullen worden openbaar ge- 

 maakt. Wellicht zullen er ook onderzoekingen bekend worden , die 

 de door pasteur en anderen verkregen resultaten niet zullen bevestigen. 



Immers in Frankrijk zijn een aantal geneesheeren , ook in den boezem 

 van de Académie de Medecine, tegen de conclusiê'n van pasteur opge- 

 komen , — echter , voor zoo ver mij althans bekend is , tot dusver 

 niet met waarnemingen on proefnemingen , welke die resultaten weder- 

 leggen. Het is te wenschen dat die geneeskundigen zich niet langer 

 zullen bepalen tot het maken van phrasen , en het aanheffen van klach- 

 ten over de vermetelheid van iemand, die geen medicus is, en zich 

 toch op medisch gebied waagt , maar voor den dag zullen komen 't zij 

 met redeneeringen , waardoor de juistheid van de conclusiën , die pas- 

 teur uit zijne proefnemingen trekt , wordt bestreden , 't zij met waar- 

 nemingen en proeven , die tot andere uitkomsten leiden dan de zijne. 

 Wat die klachten betreft, daartoe heeft, — men moet het erkennen, — 

 pasteur zelf wel eenige aanleiding gegeven , door zich te veel te posee- 

 reu als hervormer der geneeskunde en zich aan eene dwaze overdrij- 

 ving schuldig te maken, door, met het oog op zijne uitkomsten en 

 theorieën, te zeggen: u toute la medecine est la." Dat is eene phrase, 

 die misschien zou voegen in den mond van een kwakzalver in den 

 trant van raspail , ' — maar niet in dien van een man als pasteur. 

 De gansche geneeskunde? De arbeid van pasteur heeft alleen en uit- 

 sluitend betrekking tot ééne enkele klasse van ziekten: de besmette- 

 lijke , — of, meer in het algemeen : de infectieziekten. 2 Aan den anderen 



1 Raspail redeneerde: alle ziekten ontstaan door de inwerking op het organisme 

 van mijten, dezelfde als, of vergelijkbaar met de schurftmijt; alle zoodanige dieren wor- 

 den gedood door kamfer ; ergo gcueest kamfer alle ziekten. Toute la medecine est la ! 



5 Voor de niet geneeskundigen zij gezegd, dat in een geneeskundig handboek (niet 

 tevens de chirurgische ziekten opnemende), bij welks bewerking eene behoorlijke even- 

 redigheid tnsschen de verschillende onderdeelen is in acht genomen, de infectieziekten 



