echo's. 345 



standigheden onhoorbaar of onduidelijk wordt. Dit is een onderscheid, 

 veel meer wezenlijk dan het menigeen al aanstonds zal voorko- 

 men. Wie ooit naar Echo's heeft gezocht of ook zonder ze opzette- 

 lijk te zoeken, slechts belang genoeg er in stelt om ze op te mer- 

 ken als er zich een onverwacht voordoet, die weet dat, als men aan 

 dit woord de eerste der boven aangeduide beteekenissen hecht, Echo's 

 in elke stad of dorp niet op een , maar op een groot aantal plaatsen 

 te vinden zijn, en op het platteland hier en daar ook. Tusschen hui- 

 zen zijn het zeer dikwijls veelvuldige , dat is zulke , die één geluid 

 twee of meermalen herhalen. Hoe dikwijls, dit hangt alléén van de 

 sterkte des geluids af. Als een handslag twee malen duidelijk terug- 

 komt, dan kan men verzekerd zijn, dat een pistoolschot vier en meer- 

 malen zal gehoord worden. 



In den regel bemerkt men van dit alles ter wereld niets. Om er 

 iets van te hooren , moet men zich op een der daartoe geschikte plaat- 

 sen bevinden bij stil weder , des avonds , of beter gezegd in den laten 

 avond , eenige uren na zonsondergang. Dan namelijk , en dan alleen , 

 is de lucht tusschen het geluidgevend voorwerp en het oor des waar- 

 nemers aan de eene en het terugkaatsend vlak aan de andere zijde, van 

 genoegzaam gelijkmatige dichtheid om het geluid, bij de voortplanting 

 zoowel in de eene als in de andere richting niet zoo aanmerkelijk te 

 verzwakken , dat het onhoorbaar wordt op een afstand waarop het an- 

 ders niet alleen hoorbaar , maar zelfs duidelijk verstaanbaar wezen zou. 

 Deze verzwakking is voor het onderwerp dat wij hier behandelen van 

 overwegend belang : het zij mij dus veroorloofd daarbij nog een oogen- 

 blik stil te staan. 



De geluidstrillingen worden , als zij , zich in de eene middenstof voort- 

 plantend, de oppervlakte eener andere treffen, altijd voor een deel terug- 

 gekaatst, voor een ander deel in die tweede stof opgenomen en daarin 

 voortgeplant, als deze veerkrachtig is. Wat er geschiedt als zij dit niet 

 is , dus wat er altijd mede geschiedt — want geen lichaam is volmaakt 

 veerkrachtig — kan hier buiten beschouwing blijven. Hier is alleen 

 dit van belang: hoe grooter het verschil is tusschen de beide midden- 

 stoffen , vooral wat hare dichtheid en veerkracht aangaat , des te groo- 

 ter is het deel dat teruggekaatst wordt onder overigens gelijke om- 

 standigheden , des te sterker is de terugkaatsing , zooals men gewoonlijk 

 zegt, dus des te kleiner het deel, dat doorgelaten wordt, of des te 

 grooter de verzwakking van het oorspronkelijk geluid. Nu zou men 



