echo's. 347 



geluid heel wat verzwakking op zijn weg heen en terug kan verdra- 

 gen , zonder op te houden hoorbaar en , voor gearticuleerde klanken , 

 verstaanbaar te zijn. 



Zijn daartoe bepaalde voorschriften te geven? Ik aarzel niet om 

 die vraag ontkennend te beantwoorden. Neen, de natuurkunde bezit 

 daartoe nog geen gegevens genoeg , geen numerische gegevens vooral ! 

 Wel weet zij ongeveer te zeggen wat hierbij schadelijk zal zijn en wat 

 voordeelig , maar de mate van schadelijkheid of voordeel van dit alles 

 in getallen uit te drukken. . . ik geloof niet dat een physicus ter wereld 

 dit gaarne op zich nemen zou. En hierop toch komt het aan, wil men 

 met zekerheid vooraf zeggen kunnen dat de uitkomst bevredigend zal zijn. 

 Maar , ik haast mij dit hierbij te voegen , dit te beweren is niet 

 hetzelfde als te zeggen : wie het onderneemt zich "een echo te maken" 

 op een geschikte plaats , handelt dwaselijk en moet zich op een teleur- 

 stelling voorbereiden. Integendeel , ik ben overtuigd dat zulk een onder- 

 neming alle kans van slagen heeft , als zij onder leiding van een degelijk 

 zaakkundige wordt aangevat, die zich niet voorstelt om in eens en 

 door de uitvoering van een in alle bijzonderheden vastgesteld ontwerp 

 zijn doel te zullen bereiken, maar begint te experimenteeren met ge- 

 makkelijk te verplaatsen en te veranderen houten schuttingen, daar- 

 mede in 't eerst misschien slechts een eenlettergrepige "nachtecho" 

 verkrijgt, om die door trapsgewijze vergrooting en verbetering tot 

 een ware echo en eindelijk tot een veellettergrepige te maken. En dit 

 zal hem zeker gelukken , indien hij maar niet te zeer wordt gehaast 

 en daardoor gedwongen om resultaten op te maken uit een te gering 

 aantal waarnemingen. 



Ik wees daar , door als proefnemingsmiddel "houten schuttingen" te 

 vermelden , de terugkaatsende vlakken als eerste en belangrijkste onder- 

 deelen van elke echo-inrichting aan. Ik meen te mogen aanraden om , 

 althans wanneer men geen veelvuldige echo begeert , deze nooit "plat" 

 te maken , maar altijd in den vorm van een cilindervlak , dat de 

 loodlijn op de plaats waar de spreker en de waarnemer staan moet 

 tot as heeft. Ik zeg: do loodlijn, niet de vertikaal. Slechts als het 

 terrein , waarop men arbeidt zuiver waterpas is , vallen beide zamen. 

 Daarom kieze men liefst geen terrein , dat van genoemde aslijn af, 

 naar het terugkaatsend vlak "oploopt". Als zulk een terrein zich voor- 

 doet, dan plaatse men dit vlak altijd op het laagste gedeelte. Het 

 zou mij niet verwonderen als men in dit geval het vlak zonder schade, 



