WETENSCHAPPELIJK BIJRLAD. 51 



te bevestigen. Zuurstof, waterstof en stikstof, dus ook dampkringslucht , gaven 

 zeer flauw , of wanneer zij met buitengewone voorzorgen van waterdamp waren 

 bevrijd , geen geluid onder dezelfde omstandigheden , waarbij andere gassen 

 en dampen luide tonen gaven , des te luider naarmate ze door tyndall vroe- 

 ger als sterker athermaan waren bevonden. Waterdamp maakte droge damp- 

 kringslucbt tonend , des te sterker naarmate zij dichter was. Dat dit alles 

 door eigenlijke warmtestralen en niet door licht werd voortgebracht , bleek 

 omdat de stralen hunne eigenschap om trillingen op te wekken niet verloren 

 hadden als ze door een voor het licht geheel ondoorschijnende oplossing van 

 iodium in zwavelkoolstof waren gegaan , wèl daarentegen als zij gegaan waren 

 door een laag aluin-oplossing van toereikende dikte. Toch geven enkele gas- 

 sen in het laatste geval wel geluid , in het eerste niet : het zijn die , welke 

 zooals bromiumdamp zeer diathermaan zijn en tegelijk , zooals uit hunne kleur 

 blijkt, het licht sterk absorbeeren en dus in warmte omzetten. 



Tonen uit sterk absorbeerende gassen heeft tyndall later ook, zonder 

 spiegel zelfs , verkregen van veel zwakkere warmtebronnen , tot van een gewone 

 kaarsvlam toe , die dicht achter de spakenschijf was geplaatst. 



Een stap verder nog, althans wat de eigenlijke radiophonie aangaat, dan 

 tyndall , die aantoonde dat ook gassen daarbij als ontvanger kunnen dienen , 

 heeft preece gedaan, door (Nature XXIII, p. 496) te doen zien dat de 

 meeste , zoo niet alle tot nog toe aan trillingen in een vaste stof toegeschre- 

 ven uitwerkselen van intermittent licht , in werkelijkheid niet aan deze maar 

 alleen aan die der lucht te wijten zijn , welke , zoo men meende slechts om 

 die der trillende plaatjes goed hoorbaar te maken , was opgesloten in een holte 

 achter zulk een plaatje en door een buis met het oor in verbinding werd ge- 

 gebracht. Nu het , vooral sedert het onderzoek van mercadier , zeker kan 

 geacht worden dat alleen de afwisselende verwarming en verkoeling de bron 

 is der radiophoontrillingen , kwam het preece hoogst onwaarschijnlijk voor dat 

 deze afwisselingen , zoo snel , tot duizenden malen in de seconde toe , zulk een 

 merkbare uitwerking konden teweeg brengen. Door rechtstreeksche proefneming 

 overtuigde hij zich , dat dit bij niet meer dan zes het geval kon zijn en daarna 

 dat van een zoogenaamd trillend radiophoonplaatje , de bewegingen ook voor 

 den gevoeligsten microphoon bijna onmerkbaar waren. En nu bleek ook de 

 mogelijkheid om hoorbare tonen te verkrijgen in de opvangende holte , nadat 

 het plaatje geheel was weggenomen , indien slechts de overblijvende wand daar- 

 van met lampzwart was bedekt. Die plaatjes werken dus slechts als zij dia- 

 thermaan zijn en des te beter naarmate zij dit meer zijn. Eboniet , dat een 

 der beste ontvangers van dien aard oplevert , is dan ook gebleken zoo diather- 



