WETENSCHAPPELIJK BIJBLAÜ. 69 



ANTHROPOLOGIE. 



De turkoois in voorhistorischen tjjd. — Damour beschreef eenige jaren ge- 

 leden een groenachtig mineraal , blijkbaar eene variëteit van turkoois . dat tot 

 versierselen verwerkt, in eenige dolmens van Le Morbihau gevonden was en 

 zonder twijfel in voorhistorische tijden tot opschik was gebruikt geworden. 

 Cazalis de roNDUCE heeft nu een groot aantal van die versierselen kunnen 

 onderzoeken, die niet alleen in verschillende streken van Frankrijk, maar ook 

 in Portugal waren gevonden. Eibeiro vond niet minder dan 214 kralen van 

 Callaïs , zooals damour dit mineraal naar plikius (Hist. nat. XXXVIII , 33) 

 noemde , in de kunstmatige grot van Palmella. Cazalis de fonduce zegt , in 

 cartailhac's Matériaux pour Vhistoire de Phomme, te gelooven, dat de 

 Callaïs of turkoois uit het Oosten in westelijk Europa is ingevoerd geworden , 

 waarschijnlijk tegen het einde van de neolithische periode; in elk geval werd 

 dat gesteente in het begin van het bronstijdperk veel gebruikt. Hij vermoedt 

 dat het voorhistorische volk, dat er dat gebruik van maakte, de Liguricrs 

 kunnen zijn geweest, die hij houdt voor de Indo-Europeesche voorloopers van 

 de groote Keltische invasie ('The Academy, April 30, 322). — Wij laten dit 

 laatste voor wat het is , doch merken op , dat wel is waar de echte turkoois , 

 door de Pranschen turquoise de vieille roche genaamd , een aluminium-phos- 

 phaat , in het Oosten , vooral in Perzië , gevonden wordt , maar dat er ook 

 een andere turkoois , turquoise de nouvelle roche , bekend is , welke bestaat 

 uit dierlijke overblijfselen : tanden en beenstukjes , die door koperoxyde gemi- 

 neraliseerd en groen gekleurd zijn, en die overal aangetroffen kan worden, 

 waar zulk eene verandering wegens de aanwezigheid van koper mogelijk is, 

 dus ook in Frankrijk (bij Lyon , in de Pyreneën , in de Vogesen enz). 



d. L. 



DIERKUNDE. 



Mannelijke alen. — Terwijl nog voor eenige jaren wel vrouwelijke maar 

 geen mannelijke alen bekend waren, en eindelijk ercolani , crivelli en mac.m 

 meenden te hebben aangetoond , dat bij de alen de mannelijke organen met de 

 eierstokken in dezelfde individuen vereenigd, en de alen dus hermaphroditen 

 waren (Bijblad 1872, bladz. 86), gelukte het drie jaren later aan syrski 

 de mannelijke organen , zonder van eierstokken vergezeld te zijn , te ontdekken 



