— 40 — 



men niet geheel ten onregte in dit opzigt van hoogere en lagere 

 stammen spreekt, terwijl het evenmin ontkend kan worden, dat dit 

 verschil zamen gaat met het overwigt van dit of dat gedeelte der 

 hersenmassa, en ten gevolge daarvan met den aan eiken stam ei- 

 genen schedel vorm, — waaruit dan weder volgt, dat dit verschil 

 in verstandelijke vatbaarheden en aanleg iets natuurlijks eii eigen- 

 aardigs is. Doch even zeker is het ook, dat dit verschil niet vol- 

 strekt is in dien zin, dat de eene stam vatbaarheden zou bezitten, 

 die aan den anderen geheel of bijkans geheel zouden ontbreken. 

 '''Chaque portion de la grande familie humaine^' zegt J. J. ampère, 

 "a des attitudes diverses. Certaines facuUés sont plus developpées 

 chez quelgues-unes , moins cJiez d'aiitres. On ne sauroit nier qiiil 

 rCexïste entre elles une inégalité de facuUés , en même iemps qu'elles 

 offrent une complete égalité de naturel'"' Daarom zal ook elk volk 

 zich slechts zóó kunnen ontwikkelen, als de eigenaardige rigting 

 van zijnen geest het medebrengt, en die ontwikkeling zal ook slechts 

 dan plaats hebben, wanneer de omstandigheden die rigting begun- 

 stigen; het zal eerst dan zijne schreden beginnen te zetten op de 

 baan des vooruitgangs en der beschaving, wanneer de omstandighe- 

 den als het ware eene deur openen, die gelegen is in de rigting, 

 in welke alleen zijn geest zich vooruitbewegen kan, en dan zal die 

 vooruitgang, die beschaving altijd iets eigenaardigs bezitten, dat 

 bij andere volkeren niet zal worden aangetroffen. Ik mag over dit 

 punt niet verder uitweiden, doch kan niet nalaten te doen opmer- 

 ken, hoe verkeerd men doet, met aan onbeschaafde natiën altijd eene 

 Europeesche beschaving, Europeesche denkbeelden, Europeesche 

 zeden en gewoonten te willen opdringen, in plaats van eerst haren 

 aanleg zorgvuldig te bestuderen , en dan pogingen aan te wenden 

 om dezen te ontwikkelen en ten goede te leiden, — in welk geval 

 die soort van beschaving, voor welke elke stam uit zijnen aard 

 geschikt is, niet achter zou blijven. Doch het is ook waar, dat 

 zulk een arbeid de krachten en zelfs het begrip ver te boven gaat 

 van hen, aan wie men het werk der ontwikkeling van onbeschaafde 

 natiën gewoonlijk toevertrouwt. 



