— 104 — 



zou het nog bij velen bestaande geloof aan de wonderen der som- 

 nambules zeer aan het wankelen gebragt worden , dan zou het zijn 

 "een feit belangrijk om te constateren, dat het niet geschiedde!" 



Ik wensch thans dit feit te constateren; want het «* ^«e^ geschied ! 

 In "die streken , waarheen de bloedigste parodie op de beschaving 

 der negentiende eeuw aller oogen gerigt hield," hebben gebeurte- 

 nissen van het grootste belang voor geheel Europa plaats gehad — 

 ik behoef slechts aan den val van Sebastopol te herinneren — en 

 geen ziener of zieneresse heeft er aan gedacht, deze aan de met 

 gespannen verwachting daarnaar uitziende regeringen of particulieren 

 bekend te maken; geen van de honderden ingewijden in de mysteriqn 

 van het "dierlijk magnetisme," die overal in Europa hunne wonderen 

 vertoonen, heeft, zoover wij weten, zelfs eene poging daartoe gewaagd. 

 Evenmin nu, als voor een jaar, zie ik de mogelijkheid in dit te 

 verklaren, anders dan door aan te nemen, dat zij het niet kunnen! 



En als zij dit niet kunnen , dan is alles wat er verhaald wordt van 

 berigten, door somnambules gegeven, aangaande ver verwijderde 

 personen, of geheel bezijden de waarheid, of opgesierd door schijn- 

 baar niets beduidende omstandigheden bij het verhaal te voegen of 

 daarvan weg te laten, — omstandigheden evenwel, waarmede de ge- 

 heele geldigheid en bewijskracht van het voorbeeld staat of valt; — 

 of eindelijk voortgebragt door eene voor het oogenblik verbazende, 

 maar van de door iedereen erkende natuurwetten in het minst niet 

 afwijkende, toevallige zamentrefiSng van omstandigheden. Ik zou over 

 dit onderwerp nog eene geheele aflevering van het Album vol kun- 

 nen schrijven, maar ik kan mij gelukkig van die taak ontheffen, 

 door te verwijzen naar het opstel: Mesmerisme^ door Dr. d. lubach, 

 geplaatst in den eersten jaargang van dit werk. Beter, dan ik het 

 zou kunnen doen, vindt men daar uiteengezet wat het "dierlijk 

 magnetisme" is en niet is, en aangetoond hoe alles, wat waars is 

 in de verschijnselen, welke men daaraan toeschrijft, zich naar de 

 gewone natuurwetten volkomen verklaren laat. Naar aanleiding en 

 op grond van het daar gezegde, en op nieuw in mijn gevoelen ver- 

 sterkt door de boven aangewezen onmagt van het somnambulisme, 

 wil ik hier nog slechts kortelijk ter nederschrijven, wat ik, aan- 



