— 108 — 



bespieden; beider verklaringen schijnen dus even aanneembaar. Maar 

 men vergeet, dat dit groeijen niet slechts verondersteld, maar ook 

 bewezen moet worden, of ten minste hoogst waarschijnlijk gemaakt, 

 omdat anders het neen van den geleerde even krachtig is als het 

 ja van den boer. Voor dit bewijs zijn echter twee punten vast te 

 stellen, namelijk: is de stof, waaruit die steenen bestaan, in den 

 grond die hen omringt, voorhanden of binnen hun bereik, en heeft 

 men ooit met schaal en gewigt aangetoond, dat een kei , gedurende 

 een zeker aantal jaren, werkelijk in gewigt is toegenomen. 



Vanwaar de stof komt, die dieren en planten doet groeijen, weten 

 wij thans volkomen zeker. De dieren ontleenen die aan het voedsel , 

 dat zij verteren, en aan de lucht, welke zij inademen; de planten krijgen 

 die grootendeels uit den dampkring en voor een klein gedeelte uit 

 den grond, waaruit zij die, in opgelosten toestand, met hare wor- 

 tels opzuigen. De scheikundigen kunnen ten duidelijkste bewijzen , 

 dat alle stoflen , waaruit dieren en planten bestaan, werkelijk voor- 

 handen zijn in het dierlijk voedsel, in de dampkringslucht en, in 

 opgelosten toestand, in den grond; en deze waarheid is thans zoo 

 algemeen erkend , dat zelfs de man van de geringste wetenschap- 

 pelijke kennis daaraan niet durft twijfelen. Wanneer de keijen 

 onzer zandgronden nu eveneens als de dieren en planten groeiden , 

 dan moeten ook de bestanddeelen , waaruit zij bestaan en door 

 welker opneming of bijvoeging zij alleen in grootte en gewigt kun- 

 nen toenemen, in hun bereik zijn. Kan men dit echter voor eene 

 enkele soort van kei niet aannemen , dan zal 't ook voor de overige 

 wel onaannemelijk blijven. En dit is werkelijk onmogelijk. Vele der 

 steenen, die de Hondsrug, nabij Groningen, bevat, bestaan uit 

 vasten kalksteen of eene soort van marmer; maar zij liggen opeen- 

 gehoopt in eenen heuvel, die uit zand bestaat en met eenigen leem , 

 maar met genoegzaam ^qqw kalk vermengd is. Op den Eltenberg 

 en daar tegenover op de Kleefsche hoogten , komen keijen , te midden 

 van vele andere soorten, vopr, die uit eene zeer bijzondere steen- 

 soort, die men trachyt noemt, bestaan; maar het zand dier hoogte 

 is voor het grootste gedeelte zuivere kwarts, en bevat dus slechts zeer 

 weinige der grondbestanddeelen , waaruit die trachjt bestaat. De 



