— 112 — 



aarde door stroomend water in korten tijd verplaatst kunnen worden. 

 Bij het doorbreken van den Wormer- ringdijk in 1825 spoelde daar 

 in den tijd van een uur een wiel uit van een bunder oppervlakte 

 en zes ellen diepte, en met de duizenden teerling ellen zand, hier 

 losgewoeld, werden tot op vijf en meer minuten afstands de wei- 

 landen overstort. Ditzelfde verschijnsel vindt men overal langs onze 

 groote rivieren en de zeedijken herhaald. Elke dijkbreuk heeft zulk 

 een wiel of waterkolk te voorschijn gebragt en het daaruit losge- 

 woelde zand in den omtrek neergeworpen. 



Op welke wijze zich het afslijtsel der gebergten, zoowel lijn ver- 

 deeld in den vorm van slibbe en zand, als in de gedaante van grind, 

 keijen en zelfs van groote steenblokken, in de vlakten verspreidt, 

 is dus duidelijk. Nog heden ten dage is dat voortdurend waar te 

 nemen. Maar het zand en de keijen onzer heidevelden liggen zoo 

 ver van de naastbijgelegen gebergten verwijderd, dat bergijs en 

 waterstroomen op verre na niet voldoende zijn, om hun voorkomen 

 ter dezer plaats te verklaren. Wij dienen ten dien einde nog andere 

 verschijnselen na te gaan. 



De rotsachtige, hooge kusten van Spitsbergen en Groenland liggen 

 voor een groot gedeelte van het jaar onder sneeuw en ijs bedolven. 

 Valt echter de kortstondige maar zeer heete zomer in, dan smelt 

 die sneeuw in weinige dagen ; het bergijs, dat in alle naar de kust 

 afloopende valei.ien voorkomt, raakt in beweging en zakt, even als 

 elders met groote hoeveelheden steengruis beladen, zeewaarts af. 

 Deze massa's ijs evenwel zijn te groot en de warmte is niet sterk 

 genoeg, dan dat die, in de zee nederzakkende, zouden smelten; 

 maar met geweldig groote stukken worden zij door het water op- 

 geligt, breken af van de kusten en veranderen alzoo in ijsbergen, 

 die met alles , wat zich op de oppervlakte van het bergijs bevond, weg- 

 drijven. Uit de reizen naar de Poollanden kent men die drijvende 

 ijsgevaarten volkomen en weet ook, dat het medevoeren van berg- 

 gruis daarbij een zeer algemeen voorkomend verschijnsel is, zelfs 

 zoodanig dat er meer mèt dan zonder dien last worden aangetroffen. 

 Door wind en stroomen medegevoerd, verbreidt -ich het drijfijs 



