- 116 - 



tegenwoordig' tijdperk, maar in een ander, voorafgaand, de wateren 

 Nederland bedekt hebben, en de keijen , welke thans op onze hei- 

 develden liggen, herwaarts overgebragt zijn. De omtrekken van de 

 kusten waren toen geheel anders dan tegenwoordig; de bodem der 

 wateren is hier later verrezen, of, hetgeen op hetzelfde neerkomt, 

 elders is die bodem gezakt. Het elders voorkomen van zeeschelpen 

 op groote hoogten , in dergelijke zand- en leemgronden met keijen , 

 waarover wij thans spreken, levert daarvoor buitendien een onwe- 

 dersprekelijk bewijs op. 



Om nu verder eene juiste kennis van onze hooge zandgronden 

 met keijen te verkrijgen, dient men te gaan opsporen, waar de ge- 

 bergten voorkomen, de moedergesteenten, waarvan dit rotsgruis 

 afkomstig kan zijn. Deze studie is echter slechts ten deele volbragt 

 en nog geenszins op de hoogte dat men, met voldoende zekerheid, 

 dienaangaande beslissen kan; zeer veel is er reeds gewonnen , door- 

 dien men thans den weg kent, die tot de waarheid leidt, en welken 

 men slechts met volhardenden ijver behoeft te volgen, om ten 

 laatste ook zeker het beoogde doel te bereiken. Alvorens hier mede 

 te deelen, wat men tot dusverre van die herkomst weet, moeten 

 wij echter meer naauwkeurig nagaan, op welke wijze deze gronden 

 hier te lande voorkomen, wat hun uiterlijke vorm is, waaruit zij 

 zijn zamengesteld, hoe zij ten opzigte van andere gronden liggen, 

 en welke onderscheidingen uit die ligging en zamenstelling voort- 

 vloeijen. 



Wat hier met den algemeenen naam van onze heidevelden bedoeld 

 is, behoeft eenigzins nader uiteengezet te worden. Onder dien naam 

 willen wij alle zandgronden van Nederland begrepen hebben , welke 

 geene zeeduinen zijn, of in de zee bezonken zandbanken, of aan- 

 spoelsels der rivieren ; terwijl er daarenboven in Limburg ook zand- 

 gronden voorkomen, die tot een ander, vroeger tijdperk behooren. 

 Het zijn of meer of min vlak liggende zandgronden, die slechts 

 met kleine keitjes, ter grootte, hoogstens, van wikkenkorrels, 

 vermengd zijn, of meer ongelijke en zich dikwijls tot aanzienlijke 

 heuvels verheffende gronden, menigvuldige keijen bevattende van 



