— 117 ~ 



allerhande grootte, van het fijnste grind af tot verbazend groote 

 rotsblokken toe, en 'die daarenboven dikwijls leemlagen, of liever 

 zeer groote onregelmatige leemklompen omsluiten. Door deze alge- 

 meene kenteekenen zijn zij duidelijk van de boven- en onderliggende 

 gronden, uit jongere en oudere tijdperken, onderscheiden; maar 

 buitendien kan men ze hier te lande reeds bij den eersten oogop- 

 slag aan den plantengroei onderkennen. Daar, waar ze niet beteeld 

 zijn, vormen zij onze heidevelden, met uitzondering natuurlijk van 

 de met heide begroeide hooge veenen. De Brem , de Jeneverstruik 

 en de Besheide zijn kenschetsende planten voor deze gronden, 

 vooral de laatstgenoemde, omdat de eerste, even als de heide, ook 

 wel in de duinvaleijen der zeekusten voorkomen. Rogge en Boek- 

 weit zijn de hoofd voortbrengsels van degene, die ontgonnen zijn. 

 Éérst bij eenen veel verbeterden landbouw is men instaat om hier ook 

 andere landbouwprodukten te telen, maar het zoogenoemde stelsel 

 in drie slagen , waarbij tweemalen rogge en eenmaal boekweit elkander 

 opvolgen , is tot dus verre voor deze gronden algemeen in zwang. Op vele 

 plaatsen echter is 't in bijna enkele roggeteelt, elders in bijna uitslui- 

 tende boekweitteelt veraard, terwijl er, in de laatste halve eeuw, nog 

 de aardappelteelt tusschen in geschoven is. De grove den- of mastpijn 

 is de meest kenschetsende boom; waar daarentegen welig populieren en 

 wilgen groeijen, kan men meestal zeker zijn van eenen anderen grond 

 te zullen aantreffen. De veerassen , welke de landbouwers op deze 

 gronden aanhouden , zijn , evenzeer als de geteelde planttn , eigen- 

 aardig en vooral bij de schapen op te merken; de Groningsche, 

 Priesche, Texelsche en Vlaamsche rassen zijn tot de lage gronden, 

 die niet tot deze behooren, beperkt , terwijl de Drentsche, Veluwsche 

 en Kempensche rassen hier te huis zijn. Eene enkele uitzondering treft 

 men op Wieringen en Texel aan, die beide zandheuvels met keijen 

 tot kern bezitten , en evenwel de voortdurende bakermat van het 

 Texelsche schapenras zijn. 



Zelfs de bevolking is eigenaardig, en was dit in vorige tijden, 

 vóór het zamensmelten der verschillende volkstammen , nog veel 

 meer; want de Saksen , met hunne marken- of maalschappen-inrigting 

 en dien platduitschen tongval, welke nog in het Geldersche, Over- 



