— 123 — 



zij alzoo hoogstwaarschijnlijk afkomstig zijn. Ten dezen opzigte 

 zijn zij uit twee verschillende oogpunten te beschouwen , ten opzigte 

 hunner zamenstelling, en ten aanzien der overblijfsels of afdrukken 

 van levende wezens, welke zij bevatten. Het eerste kan niet altijd 

 tot voldoende uitkomsten leiden, althans met betrekking tot enkele 

 steenen ; want zeer zelden is de steensoort , die op eene bepaalde 

 plaats voorkomt, zoo duidelijk van vele andere dergelijke onder- 

 scheiden, dat men uit een enkel brok kan beslissen vanwaar dit 

 afkomstig is, en zelfs niet tot welk tijdvak de steensoort behoort. 

 Zandsteenen en kwartsen onder anderen , waaruit verreweg het 

 grootste gedeelte onzer keijen bestaat, komen zoowel in de oudste 

 als in de jongere lagen der aarde voor, en velen daarvan kunnen 

 dus even zoo zeer teruggebragt worden tot zeer oude lagen van het 

 Ardennenwoud , als tot jongere uit Gulikerland; b. v. : de roode 

 graniet, eene voorname steensoort onder de Drenthsche keijen, is 

 wel naauw overeenkomende met de granieten van Zweden, maar 

 evenwel vindt men in den Hartz en in het Schwartzwald ook granieten, 

 die zeer naauw met de onze verwant zijn. Slechts op enkele plaatsen 

 is de heerschende steensoort zoo duidelijk gekenmerkt, dat men 

 die, waar men er ook brokken van ontmoeten mag, gemakkelijk 

 herkennen kan. Zoo laten zich de stukken trachyt, welke men op 

 de Cleefsche en Eltensche hoogten onder de keijen aantreft, zonder 

 bedenken tot hunne moedergesteenten, in den Drachenfels bij Bonn , 

 terugbrengen , want dergelijke trachyt met groote veldspaatkristallen 

 vindt men elders in het westelijke Europa niet. 



Maar dikwijls treft men onder de keijen onzer heidevelden zand- 

 of hoornsteenen en vuursteenen aan, welke indrukken bevatten van 

 schelpen en hoorns, of ook geheel versteende zeeappels, ammons- 

 hoorns en andere dieren der voorwereld. In den Hondsrug bij 

 Groningen ligt eene onuitputtelijke hoeveelheid kalksteen bedolven, 

 die wemelt van soortgelijke versteeningen , en zelfs uitmuntend be- 

 waarde koralen in grooten overvloed oplevert. Uit de Helpe bij Markel, 

 en de Herikerberg bij Goor, zijn gedurende het grinddelven zoo 

 vele beenderen van walvisschen of dergelijke dieren , vermengd met 

 haaijentanden en kernen van zeeschelpen voor den dag gekomen, 



