— 127 ^ 



durende tijdperk, hebben er verschillende, misschien geiijktijdige, 

 misschien ook achtereenvolgende gebeurtenissen plaats gegrepen. 



Vooreerst, en dit is zonder twijfel de oudste dezer gebeurtenissen, 

 is er eene groote hoeveelheid steengruis van de Ardennen en van 

 de gebergten van ter weerszijde der oevers van den Rijn noord- 

 en noordoostwaarts weggevoerd geworden. Uit het Maasdal, om- 

 streeks Maastricht, vindt men dit als een stroom voortloopende en 

 zich voorbij Maastricht regts en links uitspreidende. Overal vormt 

 het hier de onderlaag van de gronden, die tot het tijdvak behooren , 

 waarover wij hier spreken, en er zijn vele redenen om te doen gelooven, 

 dat de keijen , welke in de Belgische Kempen en in Noord-Brabant 

 liggen, mede hiertoe behooren. 



Op de uit het Zuiden afstammende keijen ligt in België, Lim- 

 burg, Gulikerland en hoogopwaarts langs den Ehijn eene meer of 

 min dikke laag klei, die volgens zijne versteeningen, voornamelijk 

 aan den Rijn goed bekend, mede tot ditzelfde tijdperk behoort. 

 Het is de klei , welke den bodem vormt der vruchtbare omstreken 

 van Hasselt met zijne hennipteelt, en die soms mergelhoudend is 

 en dan in Limburg ter bemesting gebruikt wordt. De ligging dezer 

 klei met betrekking tot de volgende gronden is nog niet vast be- 

 paald kunnen worden , doch voorloopig heeft men ze als eene oudere 

 en onderliggende laag meenen te mogen aannemen. 



Vervolgens moet men in eene groote afdeeling te zamen vatten : 

 alle heuvels met keijen van Cleefsland, de Veluwe, Utrecht, het 

 Gooiland, het Zutphensche en Overijssel. Het hoofdbestanddeel is 

 hier kwarts van allerhande kleuren, maar vooral witte; vervolgens: 

 vuursteenen uit het krijt, eene menigte zandsteensoorten, zooge- 

 noemde poddingsteenen , bazaltbrokken , porphyren , diorieten en, 

 benoorden den Rijn, graniet. Bezuiden den Rijn en de Waal komt 

 niet, dan met enkele uitzonderingen in de omstreken van Cleef, 

 graniet voor. 



Eene andere afdeeling vormen de heuvels met keijen van Drenthe, 

 IViesland en Groningen, benevens die van Texel, Wieringen , Urk, 

 het land van Vollenhove en Steenwijk. Hier is vuursteen en graniet 

 de hoofdzaak van het kleinere steengruis, terwijl de grootere keijen 



