VOEDSEL EN WERK, 



Het verband, de onverbreekbare zamenbang, welke er bestaat 

 tusschen het meer of minder toereikend voedsel, dat het mensche- 

 lijk organisme ontvangt en de hoeveelheid arbeids, welke ditzelfde 

 organisme in een en gegevenen tijd onder de heerschappij van den 

 wil kan volvoeren, is bekend en erkend bij en door allen , die over 

 onderwerpen als dit, met eenige kennis kunnen oordeelen. Zoo men 

 al, om zich heen ziende, eene enkele maal in de verzoeking komen 

 kan om de algemeene geldigheid te betwijfelen van de spreuk : 

 "wie niet werkt, zal niet eten", het omgekeerde daarvan is zeker 

 en zonder uitzondering waar: "wie niet eet, zal niet werken." Zoo 

 als dit hier staat, is het een axioma, dat der vermelding niet waard 

 zou zijn, indien er niet een stelregel uit voortvloeide, door bij- 

 voeging van een paar woorden slechts; een regel op wier geldig- 

 heid de wetenschap niet mag ophouden te wijzen, die zij moet 

 blijven verkondigen, zonder ophouden, aan grooten en geringen, 

 aan meesters en werklieden : wie niet goed eet , zal niet goed werken. 



Goed eten. 't Is verbazend welke wanbegrippen er door de ge- 

 heele maatschappij verspreid zijn aangaande de beteekenis van deze 

 uitdrukking. Bij den rijke is zij gelijkbeteekenend mti leJcker tÏQw ^ 

 met prikkeling van het verhemelte en afwisseling van spijzen; bij 

 den arme komt zij overeen met genoeg eten, met verzadiging, met 

 wat hi.] in zijn krachtig, al is het dan niet beschaafd hollandsch 

 noemt: den buik vol krijgen. Aan te toonen in hoeverre en waar- 

 door de eerste hierbij dwaalt, zou mij hier te ver van mijn eigen- 

 lijk onderwerp voeren, maar dat de laatste daarbij in eene voor 

 hem aller verderfelijkste dwaling verkeert, is een feit, dat wel meer 

 bekendheid verdient onder het beschaafde deel onzer natie, dan het 

 tot heden, naar het schijnt, heeft bezeten. Wie verzadigd is, heeft 

 daarom nog niet noodzakelijk alles wat zijn ligchaam voor het oogen- 

 blik noodig heeft. Wie, om dit woord nog eens te bezigen, den 



