— 142 — 



hitte en verweekende vochtigheid met de inademing der versterkende 

 koelere berglucht aldaar te verwisselen. Getuige de wensch van zoo 

 velen , om , na een jaren lang verblijf in die zachte klimaten , het koelere 

 vaderland weder te zien en , ten spijt van nevel en koude en stormen 

 en menigerlei ontbering , in een gesterkt ligchaam en veerkrachtige 

 verlevendiging des geestes, zich de dagen zijner krachtvolle jeugd 

 beter voor te stellen , dan dit in de warmere luchtstreken mogelijk was. 



Treffend en schoon is de schildering, welke tyndale, nog niet 

 lang geleden , gaf van den heerlijken plantengroei op Sardinië , waar 

 de oranjeboomen , kersen , amandelen en grenaten tegelijk in de 

 liefelijkste witte , roode en rozenroode bloezems tusschen het blijde 

 groen der bladeren bloeijen, en heerlijk afsteken tegen de meer don- 

 kere tinten der sparren en der palmen, die zich boven hen verheffen; 

 waar matig groote oranjeboomen jaarlijks een aantal van wel 4000 

 vruchten opleveren ; waar de suiker wel slaagt en zelfs de kofSj met 

 goed gevolg beproefd is, maar waar juist in de meest vruchtbare 

 en uitmuntend graan opleverende vlakten , schadelijke koortsen heer- 

 schen , het ergste , naar het volksgevoelen , waar de fraaije daar in 

 het wild groeijende Oleander welig bloeit; door alle welke redenen 

 de bevolking van Sardinië zeer gering is (weinig meer dan een half 

 millioen en dat over eene uitgestrektheid zoo groot als Sicilië), en 

 zijne nijverheid steeds op eenen zeer lagen trap staat. J ) 



Wie kent ook niet bij name de schadelijke moeraskoortsen der 

 anders zoo vruchtbare en rijke vlakte van B-ome? 



II. Biedt de grond, bieden de wateren in onuitputtelijke vrucht- 

 baarheid , ja soms in het edelst goud en diamant den mensch schatten 

 aan, die hij in Europa te vergeefs zocht, — ook hier is niet dat, 

 wat het heerlijkst schittert, het best voor den mensch. Neen, Europa 

 misgunt Brazilië zijne diamanten, Peru en Californië zijn goud niet, 

 voor zoo menig menschenleven gekocht, hier, waar het ijzer tot 

 alle nuttige uitvindingen en werkzaamheden den weg baant en met 

 de steenkool en den turf de groote hefboom der hedendaagsche nij- 



1) Zie TYNDALF, in de Revue Britannique, Aoütet Septembre 18*9, p. 173 , 279 en 286-287. 



