— 180 — 



overvoeren, in eene scheur van 25 ellen diepte, en het gelukte 

 hem om, niettegenstaande hij den arm gebroken had, door het onder 

 het ijs liggende kanaal van de gletscherbeek heen te kruipen, en 

 alzoo aan den voet van den Wetterhorn weder te voorschijn te komen. 



Zijn de vermelde scheuren van het ijs van dien aard, dat zij, 

 tot beneden doorloopende, eene geheele afscheiding der gletscher- 

 deelen ten gevolge hebben, hetgeen meestal bij gletschers van den 

 tweeden rang plaatsgrijpt, dan storten de ijsbrokken met donderend 

 gekraak, dat zich uren ver verspreidt, verdelgend naar beneden; op 

 deze wijze werd eenmaal het geheele dal van Martinach , tot aan 

 de Rhoiie toe, verwoest. Er zijn nog een tal van onheilen aange- 

 teekend, die het afstortend ijs op dergelijke wijze heeft voortgebragt. 



Thans tot de vermelding der verschijnselen overgaande, die het 

 ontdooijen van het ijs oplevert, moet ik ook deze in korte trekken 

 zamenvatten. De geheele vorming van den gletscher, dat is, de 

 verandering der sneeuw in firn, en van deze in ijs, berust, gelijk 

 gezegd is, grootendeels op den voortgang, dien het smelten maakt. 

 Tot dat smelten is eene zeer aanzienlijke hoeveelheid warmte noodig. 

 Een JSTed. pond ijs toch van O graden behoeft, om water te worden, 

 evenveel warmte als 79 ponden water tot 1 graad verwarming noodig 

 heeft. De smeltingswarmto wordt het ijs toegevoerd door de zon^ 

 de lucht en den regen of het op het ijs nedergeslagen water. Volgens 

 pouiLLET verschaft de zon, bij middelbare geographische breedte, op 

 den middag van een helderen Julijdag, eene hoeveelheid warmte, 

 die, volkomen geabsorbeerd zijnde, op elke vierkante el in een uur 

 tijds 756 Ned. ponden water L graad kan verwarmen. Hierdoor wordt 

 dus 9{ pond ijs gesmolten, hetgeen op eene vierk. el ongeveer 

 eene laag van 9 tot 10 streep bedraagt. De werkelijke smelting blijft 

 echter, daar de omstandigheden op of nabij den gletscher veel 

 ongunstiger zijn, verre beneden deze schatting; zij beloopt, gemid- 

 deld genomen, per uur niet veel meer dan \\ tot 2 streep. 



De invloed der lucht op het ontdooijen is zeer ingewikkeld; 

 hij hangt zoowel van de vochtigheid als van de temperatuur af. 

 Enkele dagen uitgezonderd, waarop koude winden over den glet- 

 scher waaijen , blijft de ijsvlakte kouder dan de omgevende lucht, 



