— 181 — 



en dit verklaart den oorsprong der koude gletscherwinden ^ die den 

 reiziger, bij de nadering van den gletscher, te gemoet treden. Het 

 ijs werkt dus over het algemeen op de lucht verkoelend, en omge- 

 keerd verkrijgt het bijna altijd van de lucht warmte; zoodat des 

 nachts eene te groote afkoeling verhinderd, en des daags eene 

 wezentlijke smelting bewerkt wordt. Van alle verschijnselen , die tot 

 de smelting bijdragen, is de FöJinwind, zooals de Zwitsers hem 

 noemen, de voornaamste. De Pöhn is waarschijnlijk eene voortzetting 

 van den meer bekenden Sirocco; tot deze onderstelling draagt vooral 

 de omstandigheid bij, dat hij altijd met den laatstgenoemde gelijke 

 rigting heeft. Het is dus een zuidenwind , en wel een , die in sterkte 

 alle andere in de Alpen overtreft. Een enkele föhndag kan meer 

 sneeuw en ijs smelten , dan vele heldere met zonneschijn bedeelde dagen 

 te zamen ; de hoeveelheid gesmolten ijs kan op zulk een dag 91 

 strepen water bedragen, dat is ruim het viervoud der hoeveelheid, 

 welke gemiddeld de zon voortbrengt. Op den 18 Julij 1841 was 

 de uitwerking van den Töhn in dat opzigt voorbeeldeloos sterk. 



De invloed der vochtigheid eindelijk op de ontdooijing is gering. 

 ScHLAGiNTWEiT toch schat de dampdrukking op de hooge toppen 

 hoogstens op 6 tot 7 millimeters kwikzilver; eene drukking, die 

 met het verzadigingspunt van 4° overeenkomt. Gewoonlijk is zij 

 nog veel minder. 



De geheele afneming van den gletscher, door de genoemde en 

 nog andere nevenoorzaken , neemt de onderzoeker meestal waar aan 

 in het ijs geslagene palen, of aan de vermindering van de diepste 

 der in het ijs gevallen gaten. Escher had palen op 1,2 el 

 diepte in den Aargletscher geplant; zij lagen na anderhalve maand 

 vrij op het ijs. 



Dat ook de morainen den graad van smelting wijzigen, wordt bij 

 eenig nadenken duidelijk. Zij treden op als beschermende beklcedsels 

 tegen de vernieling van het ijs door de warmte. Het ijs , dat aan 

 een middensteendam grenst, wordt 's jaarlijks gemiddeld éëne el 

 lager weggesmolten dan dat, hetwelk onder de steenbedekking ligt, 

 en dit verklaart de vorming der zoogenaamde gtifferlijnen^ die uit 

 dammen of hooge ruggen van zuiver ijs zijn zamengesteld , dat met 



