_ 188 — 



zij toch geene verklaring geeft van de beweging der hoogliggende 

 secundaire gletschers , noch van die der poolgewesten , daar deze op 

 hunne basis zijn vastgevroren. ü^^±y^h^iiOiMg jaii o.;ij - 



ScHEUCHZEii, de onvermoeide onderzoeker van déB^witserèöhen 

 bodem, gaf als oorzaak der beweging de uitzetting van het water 

 bij de bevriezing op. Het water, meende hij, dat van de met ijs bedekte 

 bergen en rotsen afvloeit, moet, wanneer het in de barsten en ope- 

 ningen van het ijs zich verzamelt en hierin bevriest, eene grootere 

 ruimte innemen; daardoor dringt het naar alle zijden het ijs weg, 

 en zal derhalve met het ijs ook zand, steenen enz. voorwaarts drij- 

 ven. Charpentier en agassiz hebben dit denkbeeld verder door- 

 gevoerd; zij verklaren uit dit verschijnsel ook de uitwerping van 

 vreemde ligchamen. Hiertegen heeft men hoofdzakelijk de bedön- 

 king opgeworpen, dat de vermeerdering van volumef d<&ï haarspleten 

 op die wijze slechts i of 9 harer ruimte kan bedragen,,; en idat na 

 eenige herhalingen de verandering onmerkbaar klein;, zal moetéa 

 worden, met andere woorden, dat de geheele gletscher eene. aeer 

 digte massa zou uitmaken. Hierbij komt, dat elke moleculaire uit- 

 zetting, hetzij die door warmte, door opslorping van vochten of 

 een inwendig bevriezen plaats grijpe, bij eene rondom vrij liggende 

 massa, naar alle zijden zich openbaart, en van 4é plaats, waar het 

 zwaarte-punt ligt, als van een vast, onbeweeglijk punt uitgaat, 

 en bij eene, aan den eenen kant tegengehoudene raass^f,^ji?ig|5|(het^ 

 vrije einde zich voortplant. Beschouwt men nu de firngrenzen ^\$ 

 het vaste steunpunt van den gletschertong, dan zal, zonder op de 

 wrijving acht te slaan, van de firn tot aan het einde toe, de snel- 

 heid der voortschuiving moeten toenemen; en wanneer men de wrij- 

 ving over de geheele lengte in rekening brengt, zou de gletscher 

 zich naar boven ook moeten uitzetten, iets, da,t: bijode zorgvul- 

 digste waarneming niet is gebleken. Eindelijk is het bevriezen van 

 het water in den gletscher ook aan zeer veel twijfel onderworpen. 

 Saussure ontkent die inwendige ijswording. .oüürgod ash m aiAi 



Op deze wijze zoude men kunnen voortgaan nietrïiie rihiéotiëni 



van IIUGI, RENDU, FORBES, HOPKINS, SCHT,AGINÏW|5IJ' pJlZ. itC OUt»: 



wikkelen; ik zou daardoor een waas van geleerdheid i^iVCKi dit opstel: 



