— 191 ~ 



verarming van het klimaat te besluiten. Menig voorbeeld van het 

 woester en armer worden der Alpen vindt zijnen grond in de nala- 

 tigheid der bewoners, die meer aanlokkelijke, meer winstgevende 

 bronnen dan de landbouw hebben leeren kennen. Eene menigte 

 dalverbindiugen zijn verlaten , dewijl het verkeer in andere rigtingen 

 en langs betere wegen geopend werd. Bovendien is het eene op 

 ondervinding gegronde waarheid, dat de mensch geledeue verliezen 

 of rampen langer in het geheugen bewaart dan verkregene voor- 

 deeleu. Intusschen zijn er te veel bewijzen van eene algemeene 

 aangroeijing der Alpen-gletschers in de 17'^*' en IS'^^ eeuw, dan 

 dat zij geheel en al zouden wederlegd kunnen worden. Om evenwel 

 deze veranderingen Ie verklaren , behoeft men nog geenszins eene 

 aanmerkelijke daling der middelbare jaarlijksche temperatuur aan te 

 nemen. Naar de grootte der tegenwoordige schommelingen te oor- 

 deelen, kan reeds, of eene lange reeks van onvoordeelige jaren, óf 

 eene andere verdeeling der warmte en van den nederslag over de 

 verschillende jaargetijden, óf eene afwijking in de vochtigheidstoe- 

 standen, zoo deze buitengewone verschijnselen langen tijd aanhouden, 

 tot de gezegde verklaring voldoende zijn; want de gletscher maakt 

 eenen uiterst gevoeligen meteoroskoop uit, die slechts door reus- 

 achtige verlengingen en verkortingen zijn evenwigt terugneemt. Men 

 behoeft inderdaad geene vrees te voeden voor eene voortgaande ver- 

 gletschering der Alpen; het laat zich vermoeden, dat ook de zich 

 over lange tijdruimten uitstrekkende veranderingen der gletschers, 

 even als bij de luchttemperatuur en het aard-magnetismus het geval 

 schijnt te zijn, als grootsche, kolossale schommelingen, dat is als 

 voor en achteruitgaande bewegingen , behooren te worden aangezien. 

 Venetz alleen toch beschrijft 84< gevallen uit de Walliser Alpen , 

 waaruit blijkt, dat verscheidene verlatene moraineu, die thans op 

 uren afstands liggen van de tegenwoordige gletschers, met planten 

 en bosschen bekleed waren. 



Hoe lang de beschrevene, schrikbarende ijsophoopingen , ter plaatse, 

 waar zij thans liggen, aanwezig zijn geweest, is ten eenenmale 

 onbekend. Agassiz, die vooronderstelt, dat er na den tertiairen tijd 

 een tijdvak op onze aarde heeft bestaan, waarin het grootste gedeelte 



