— 195 — 



is door eene zeepoplossiiig, hoogstens met behulp van eenig wrijven 

 en kneden met de handen, van liet daaraan en daarin hechtend vuil 

 bevrijd? En het antwoord hierop kan niet twijfelachtig zijn; het moet 

 volmaakt ontkennend luiden ! Neen , in de meeste gevallen is er geen 

 sprake van wasschen in den bovenbedoelden zin ; het "goed" wordt ge- 

 stoten, geperst, gestampt, gekneed, gemalen, kortom aan allerlei 

 beproevingen op de sterkte onderworpen, zoodat het dikwijls van één- 

 maal wasschen veel meer slijt dan van acht dagen en langer gebruik. 



Gold deze waarheid alleen de kleedingstukken der meer gegoeden, 

 dan nog ware zij te bejammeren; want ook van en voor den r ijksten 

 is eene vernietiging van waarde schade voor hem en voor het algemeen. 

 Maar dubbel betreurenswaard is het, als de kleedingstukken van armen 

 en geringen ook op zulk eene wijze mishandeld worden. En wil 

 men weten hoe het veelal daarmede gaat, er bestaat eene gemak- 

 kelijke gelegenheid daartoe in eene der grootste steden van ons vader- 

 land, in Rotterdam, waar de mindere klasse de gewoonte heeft om 

 het wasschen niet in , maar voor de woningen , op straat dus , op 

 de stoep te verrigten , en zeker nog op vele andere plaatsen. Gaat 

 men daar des dingsdags, welke daar de algemeene waschdag 

 schijnt te zijn, door de achterbuurten, dan staat men verstomd 

 over de vlijt en de inspanning , waarmede zelfs de armoedigste er 

 zich op toelegt om de kleedingstukken, die zij heet te wasschen , 

 zoo veel mogelijk te vernielen. Elke vrouw is daar gewapend met 

 een kort afgesleten zoogenaamd heiboendcrtje; zij legt het stuk lin- 

 nengoed tegen den rand van hare waschkuip of op een daarover 

 gelegd plankje en boent er op los met eene kracht, als of ze nijdig 

 was, dat het zoo lang heel was gebleven. Toen ik dit voor het 

 eerst zag, gevoelde ik grooten lust om eens aan eene dier ijverige 

 linnen- en katoenvernielsters te vragen, hoe veel dozijn van elk 

 stuk zij nog wel in hare linnenkast had; maar de vrees om eene 

 of' andere min aangename demonstratie uit te lokken, hield mij 

 terug. Had ik een antwoord naar waarheid op zulk eene vraag 

 kunnen bekomen, dan zou daarin zeker van geene dozijnen, bij 

 vele misschien niet eens van stukken sprake geweest zijn. 



Ik zou hie^ nog veel kunnen bijvoegen. Zoodoende zou ik 



