— 263 — 



Onze verwondering daarover zou grooter zijn, indien niet alles 

 wat den eigenlijk gezegden donder betreft, daarin vrij kort was 

 afgehandeld , zoodat het eigenlijk liever Notice sur la foudre mogt 

 heeten. Even onvruchtbaar is het naslaan van het Traite de Vélec- 

 tricité et du magnetisme van becquerel, het Traite -de Vélectri- 

 cité van de la rive , en ook van een zeer goed bewerkt artikel 

 over meteorologie in orr's circle of the sciences, niettegenstaande 

 de schrijver daarin vrij uitvoerig over het geluid van den donder 

 handelt. Slechts bij de Duitsche schrijvers vindt men iets meer. 

 KASTNER 2) zegt kort, maar uitdrukkelijk: "de bliksem, die in- 

 slaat, brengt ratelen en een knal voort; die, welke tusscheu twee 

 wolken overspringt, den rollenden donder." Eenigzins uitvoeriger 

 hierover is pfaff. 3) Deze spreekt van "den meer oogenblikkelij- 

 ken, heftigeren donderslag en het klaterende {knatterende) ge- 

 druisch bij het inslaan des bliksems" als van eene bekende zaak. 

 Hij geeft verder met eenige woorden eene verklaring van dit geluid , 

 zonder zich evenwel opzettelijk bezig te houden met de oorzaak 

 van het onderscheid .tusschen dit en het gewone geluid des donders. 

 Toch schijnt ons die verklaring niet moeijelijk. Vatten wij hetgeen 

 men gewoonlijk ter verklaring van het gewone, rollende geluid des 

 donders aanvoert , in korte woorden zamen , zoo blijkt dit ongeveer op 

 het volgende neder te komen. l^. Het geluid ontstaat, even als in 

 het klein bij eene vonk eener elektriseermachine, door het plotseling 

 wegstooten der lucht op alle plaatsen , waar het lichtverschijnsel 

 plaats heeft, hetwelk wij in het klein electrische vonk, en in het 

 groot bliksemstraal noemen. 2^. Terwijl al de lichtstralen, die van 

 eene mijlen langen bliksemstraal ons oog kunnen bereiken , dit 

 doen in eenen tijd, die voor gewone waarneming onmeetbaar kort 

 schijnt, zou er bij eenen straal, waarvan het eene einde slechts 

 340 ellen verder dan het andere van ons verwijderd was, reeds een 

 seconde tusschen het begin en het einde des geluids verloopen. Dit 

 tijdsverloop, of de duur van den slag, kan dus bij eenen straal van 



2) Handbuch der Meteorologie. Band II, 2e Abtheilunp;, pag 494. 



3) Gehler's Pbyaikalisches VVörterbuch. Art: Donner. 



