— 268 — 



Maar als die stemmen verzwakken , als het leven uitdooft en het 

 licht zijn gloed verliest, als de kleur verbleekt en de geur vervliegt 

 en er niets overblijft dan de harde grond en de dorre boomen , 

 dan leeren wij een blik slaan in het binnenste heiligdom der Na- 

 tuur, een diepen blik, niet alleen met het zinnelijk oog, maar ook 

 met den denkenden, berekenenden geest; dan zien wij in die dorre 

 boomen eene oneindigheid van vormen , die zich in eiken boom op 

 zichzelven tot eene bepaalde individualiteit ontwikkeld hebben; dan 

 herkennen wij een meesterstuk der Natuur, waaraan zij eeuwen heeft 

 gearbeid, eene verwezenlijking van het grond-idee, dat de Schep- 

 per in haar heeft geopenbaard. 



ledere boomsoort heeft hare eigene individualiteit, niet alleen zigt- 

 baar in hare bladeren, bloemen en vruchten, maar ook, en wel voor- 

 namelijk, in de ontwikkeling van hare knoppen tot takken en van 

 hare gestalte tot een geheel, waarvan alle deelen den type van den 

 boom bewaren. Dit alles kenmerkt de houding (habitus) van den 

 boom, en is eene rijke bron van onderzoekingen, die ons nader 

 voeren tot de keunis van de wetten , naar welke zich de boomen 

 ontwikkelen, en van het verband tusschen de levensverschijnselen 

 en den vorm van iederen boom. 



Wanneer bij velen onzer boomen die levensverschijnselen met den 

 winter ophouden zich uitwendig te vertoonen, dan kunnen wij het 

 duidelijkst nagaan, wat zij hebben gewrocht, en hoe zich in elke 

 boomsoort eene eigenaardige houding heeft ontwikkeld, waardoor 

 zijn naam in zijne gestalte als 't ware is gegrift. 



De ouden herkenden reeds dit verschil in houding, en het karak- 

 ter der boomsoorten gaf hun aanleiding om die boomen eene indi- 

 vidualiteit, eene persoonlijkheid toe te kennen. Maar daar hunne rede 

 nog niet door diepere nasporingen was ontwikkeld, en zij nog geene 

 juiste begrippen bezaten aangaande het leven en den groei der plan- 

 ten, bogen zij zicli in kinderlijken eerbied neder voor de onzigt- 

 bare geesten, waarmede hunne verbeelding de woudbewoners be- 

 volkt had. 



Het onbestemde gevoel , dat in de Natuur de Symbolen zocht van 

 het raenschelijke, leidde de oude Grieken tot het denkbeeld van 



