— 271 — 



lijke beschouwing minachten, want velen hechten tegenwoordig, eene 

 eenzijdige stofielijke rigting volgende, slechts waarde aan het prak- 

 tische en vergeten de zuivere aanschouwing, niet overtuigd, dat die 

 aanschouwing de edelste zijde des levens uitmaakt en ons in ons 

 gevoel voor godsdienst- en voor schoonheid slechts alleen vrede kan 

 geven te midden eener onrustvolle wereld. 



Maar wat is er aan een dorren boom anders te zien , dan eene ver- 

 warde massa van ineengewoelde en door elkander geworpene takken 

 en twijgen, zonder eenige orde of regelmaat? Zij, die deze vraag 

 doen, die in den boom, bij alle schijnbare wanorde, geene hoogere 

 eenheid, geene eigene individualiteit ontdekken, zij zijn nog minder 

 gevorderd dan de oude Grieken; want deze, door een onverklaar- 

 baar, een heilig instinkt gedreven, erkenden die individualiteit. 

 Gaven zij niet aan eiken boom een eigen leven, eene eigene per- 

 soonlijkheid in de Dryas, de heilige boomnimf? Was het bij hen 

 niet eene doodzonde, wanneer de roekelooze in den boom ook 

 tevens de boomnimf kwetste of beleedigde? En zou met het bij- 

 geloof der ouden ook die individualiteit des booms geheel vergeten 

 geraakt zijn? O neen! veel meer dan die oude Grieken zijn wij 

 in staat haar te erkennen en te bewonderen , wanneer wij haar op 

 het voetspoor der wetenschap door zuivere aanschouwing trachten 

 te ontdekken. 



Wanneer wij de doorsnede van den stam eens booms beschouwen, 

 kunnen wij uit het aantal der jaarkringen berekenen, hoe veeljaren die 

 boom reeds aanwezig is , want ieder jaar geeft eene nieuwe periode 

 in zijnen wasdom en even zoo kunnen wij aan zijne takken de 

 plaatsen herkennen, waar eene vroegere periode geëindigd en met 

 eene nieuwe lente een nieuw tijdperk voor den groei begonnen is. 

 Ziedaar reeds twee feiten, die de individualiteit des booms aan het 

 licht brengen en ons toeroepen, dat de boom eerst door lengte van 

 tijd zijne tegenwoordige gestalte verkregen heeft, en dat de natuur 

 in hem een vorm heeft verwezenlijkt, een ideaal, dat eens onzigt- 

 baar in haar sluimerde, maar dat door vele jaren heen zich in den 

 boom heeft verwezenlijkt en volmaakt. Wanneer wij ons derhalve 

 rekenschap willen geven van den magtigen indruk, dien het aanschou- 



