~ 383 — 



gen omtrent den weg, dien zij aan den hemel zal afleggen, of om- 

 trent het voorkomen dat zij zal aannemen. Velen zullen zich nog 

 herinneren, hoezeer de komeet van halley, bij hare verschijning- 

 in het jaar 1835, met betrekking tot den weg, dien zij aan den 

 hemel zoude afleggen, met betrekking tot de tijdstippen, waarop 

 zij voor het gewapend en ongewapend oog zoude zigtbaar worden 

 en verdwijnen , en zelfs met betrekking tot het voorkomen, dat zij 

 zoude aannemen, aan alle voorspellingen heeft voldaan, die in mijne 

 verhandeling over haar worden aangetroffen, en zij zullen met ver- 

 bazing vragen, waarom men zicli nu geene dier voorspellingen durft 

 veroorloven en, bij de aankondiging van eene komeet, zoozeer 

 in het onzekere moet verkeeren. Ik stel er prijs op, dat die wei- 

 felende houding der sterrekundigen door niemand aan den tegen- 

 woordigen toestand hunner wetenschap worde toegeschreven; maar, 

 wil ik iedereen een duidelijk inzigt in hare oorzaak geven en doen 

 beseffen, dat zij alleen de middeleeuwen ten laste komt, zoo moet 

 ik aan eenige bijzonderheden omtrent de loopbanen der kome- 

 ten herinneren en bepaaldelijk den grondslag vermelden , waarop de 

 voorspelling van de verschijning eener komeet in het algemeen 

 berust. 



Wij weten, dat onze aarde, met de zon, de maan en de overige 

 planeten, een bijzonder stelsel in de schepping vormt, dat, in alle 

 rigtingen , op onmetelijke afstanden van de zoogenaamde vaste ster- 

 ren is afgescheiden. De planeten , en daaronder de aarde , bewegen 

 zich om de zon in kringen, die weinig van cirkels verschilleji , en 

 van welke ieder eene bepaalde en haar toegewezene grootte , gedaante 

 en ligging heeft. Die gemeenschappelijke kringvormige beweging 

 van de aarde met de overige planeten om de zon , werd in het 

 begin der zestiende eeuw door copeenicus bewezen , maar copeii- 

 Nicus was niet in staat de juiste toedragt dier beweging met 

 zekerheid te bepalen. Die bepaling was eerst mogelijk geworden 

 nadat tychü brahe, op het einde dier eeuw, gedurende eene lange 

 reeks van jaren, de schijnbare beweging der planeten aanhoudend 

 had waargenomen, met eene naauwkeurigheid , zoo groot als die 

 voor de uitvinding der verrekijkers mogelijk was. Die waarnemin- 



