~ 334 — 



gen werden spoedig door keppler te baat genomen, om de onze- 

 kerheid op te heflen , raet welke de ware beweging der planeten 

 nog steeds was omhuld gebleven. Door zijn vernuft geleid, en zon- 

 der tot eenige willekeurige stelling zijne toevlugt te nemen , leidde 

 hij uit de waarnemingen van tycho de grootte, gedaante en lig- 

 ging der loopbanen af, die de planeten om de zon beschrijven, en 

 hij ontdekte, dat de beweging dier ligcbamen aan drie wetten ge- 

 bonden zijn , die haar volkomen bepalen. Door de groote ontdek- 

 king van KEPPLEE, was het eerst mogelijk geworden , de ware en 

 schijnbare beweging der planeten aan eene strenge berekening te 

 onderwerpen. ïs eenmaal de loopbaan afgebakend in welke eene pla- 

 neet zich bewegen moet; weet men bovendien hoe zij zich in die 

 loopbaan moet bewegen, en kent men daarbij nog den tijd, waarop 

 zi] een kennelijk punt van die loopbaan innam, zoo heeft men 

 daarin alles wat men behoeft, om het punt van de ruimte te bepa- 

 len , dat door eene planeet, op een gegeven tijdstip, wordt inge- 

 nomen. Kent men hetzelfde met betrekking tot de aarde, zoo leidt 

 men daaruit, op dezelfde wijze, de tijdelijke standplaatsen der aarde 

 af, en zijn de standplaatsen van aarde en planeet gegeven, dan is 

 het ligt daaruit te berekenen, welk punt van den hemel de pla- 

 neet, uit de aarde gezien, moet innemen. Zoo worden, uit de loop- 

 banen en de ware bewegingen der planeten, hare schijnbare stand- 

 plaatsen en bewegingen afgeleid en , bij den tegenwoordigen toestand 

 der sterrekunde, laten zich alle hemelverschijnselen , welke van de 

 bewegingen van zon, maan, aarde en planeten afhangen, zoolang 

 vooruit als men wil, met de uiterste naauwkeurigheid voorspellen. 

 De bepaling van de loopbanen der planeten vorderde, in den tijd 

 van KEPPi-ER, dat die ligchamen, gedurende eene lange reeks van 

 jaren en onder allerlei omstandigheden, waren waargenomen, en juist 

 om deze reden kon hij omtrent de loopbanen der kometen niets 

 beslissen. De planeten vertoonen zich door alle jaren en eeuwen 

 heen, en verbergen zich voor ons ongewapend oog slechts in de korte 

 tijdvakken, gedurende welke zij zich alleen bij dag boven den hori- 

 zon verheffen. Eene komeet daarentegen vertoont zich in het geheel 

 slechts gedurende een paar weken of maanden , en gewoonUik zelfs 



