- 3J55 — 



niet eene enkele maal onder de omstandigheden , onder welke zij 

 dikwijls zoude moeten worden waargenomen, om, naar de wijze van 

 KEPPLER, de bepaling van hare loopbaan toe te laten. De bepaling 

 van de loopbaan eener komeet was daarom ook niet mogelijk, voor 

 dat de grondoorzaak van de beweging der ligchamen des zonnestel- 

 sels was ontdekt, en men reeds vooruit kon aannemen, dat ook de 

 kometen aan de wetten van keppler onderworpen zijn. Op het 

 einde der zeventiende eeuw ontdekte newton de algemeene aantrek- 

 kingskracht, en toen bleek het, dat de drie wetten van keppler, 

 aan welke alle planeten in hare beweging gehoorzamen, noodwen- 

 dige gevolgen zijn van de aantrekkende kracht, die de zon op de 

 planeten uitoefent. Keppler had uit de waarnemingen afgeleid , dat 

 de planeten zich in ellipsen bewegen, in een van wier beide brand- 

 puntefi de zon is geplaatst, maar newton bewees, dat door de al- 

 gemeene aantrekkingskracht ook andere loopbanen werden toegelaten. 

 Door de wijze, waarop die kracht haar vermogen verandert met den 

 afstand waarop zij werkt, dwingt zij de ligchamen des zonnestel- 

 sels alleen , zich in eene der zoogenaamde hegelsneden^ en dus in eenen 

 cirkel^ ellips^ parabola oï hyperhola om de zon te bewegen, en de 

 kegelsnede, die een ligchaara des zonnestelsels bepaaldelijk beschrij- 

 ven moet, hangt alleenlijk van de snelheid zijner oorspronkelijke 

 zijdelingsche beweging af, zonder welke alle ligchamen des zonne- 

 stelsels zich lijnregt naar de zon bewogen zouden hebben. De na- 

 tuur had die zijdelingsche beweging bij alle -planeten zoodanig ver- 

 ordend , dat zij zich in ellipsen om de zon moesten bewegen, die 

 weinig van cirkels verschillen, en ook alleen onder die voorwaarde 

 kon het zonnestelsel duurzaam zijn. Reeds lang voor newton had- 

 den TYCHO en KEPPLER bewezeu, dat de kometen althans veel verder 

 dan de maan van ons verwijderd bleven, en alzoo, ver van ver- 

 schijnselen in den dampkring te zijn, waarvoor meii haar steeds 

 gehouden had, ligchamen moesten wezen, veel grooter dan onze 

 geheele aarde, die de ruimte van het zonnestelsel vrijelijk door- 

 kruisen. Newton begreep teregt, dat de kometen, evenzeer als de 

 planeten, aan de aantrekkingskracht der zon gehoor moesten geven 

 en alzoo gebonden waren aan de wetten van keppi^er, die hare 



