— 338 — 



mate het geval, dan juist bij de bepaling van de loopbanen der 

 kometen, Eene komeet doorloopt, gedurende den korten tijd van 

 hare zigtbaarheid, een boogje van hare loopbaan, dat soms geen 

 honderdste of duizendste deel van den geheelen omtrek dier loop- 

 baan is. Ware dit boogje volmaakt bepaald, zoo zoude het echter 

 ook eene volmaakte kennis van de geheele loopbaan kunnen ople- 

 veren, maar dat boogje laat zich nimmer met eene volkomene juist- 

 heid bepalen, en vooral niet bij kometen, omdat de onvermijdelijke 

 fouten der waarnemingen , van welke men moet uitgaan , bij die 

 ligchamen altijd grooter zijn dan bij de overige ligchamen aan den 

 hemel. In de kometen ziet men zeer zelden een scherp bepaald 

 lichtpunt en nimmer hebben zij scherp begrensde omtrekken , en 

 daarom laten de punten van den hemel, waar zij zich vertoonen, 

 zich nimmer zoo naauwkeurig als die van zon, maan, planeten en 

 vaste sterren uit de waarnemingen afleiden. Met hoeveel zorg men 

 eene komeet moge waarnemen, die waarnemingen zijn altijd be- 

 trekkelijk onnaauwkeurig, en het boogje, waarover de komeet zich 

 gedurende de waarnemingen bewoog, zal daarom nimmer zoo naauw- 

 keurig bepaald kunnen worden, als wanneer het eene der planeten 

 betrof. Nu komt hierbij nog, dat de loopbanen der kometen meestal 

 veel langer en altijd veel langwerpiger zijn, dan die der planeten, 

 ten gevolge waarvan de minste fout in de kromte van het genoemd 

 boogje eene zeer groote fout in de daaruit afgeleide grootte der ge- 

 heele loopbaan moet veroorzaken. Ofschoon wij nu eene volkomene 

 theorie en waarnemingen van eene ongeloofelij ke scherpte bezitten, 

 blijft daarom de lengte van de loopbaan eener komeet nog gewoonlijk 

 onbekend, al is dat ligchaam gedurende eenige weken of maanden 

 met groote zorgen waargenomen , en newton kon in de bepaling 

 van die lengte te minder slagen , daar het hem zoowel aan eene 

 volkomene theorie, als aan scherpe waarnemingen ontbrak. Vóór 

 den tijd van newton werden de kometen door slechts zeer weini- 

 gen als heraellichten beschouwd, en zelden of nimmer was het in 

 de gedachte van eenen sterrekundige opgekomen, den schijnbaren 

 weg door de sterren, dien eene komeet aflegde, zoo naauwkeurig 

 te bepalen als de bestaande hulpmiddelen dit veroorloofden. De 



