— 345 — 



natuurlijk, dat hij die loopbanen, in navolging van newton, als 

 parabola's moest beschouwen , zoodat hij met meer bepalen kon dan 

 de grootte, gedaante en ligging van het klein gedeelte, in de on- 

 middellijke nabijheid van de zon en de aarde gelegen. Naarmate de 

 opgaven naauwkeuriger en vollediger waren , werden ook de loop- 

 banen naauwkeuriger bekend, door hat.ley daaruit afgeleid, enter- 

 wijl liij , bij de meeste zijner kometen, naar wensch mogt slagen, 

 waren er vijf, omtrent welke de opgaven zoo ruw en onvolledig 

 waren , dat zij naauwelijks eene stelselmatige berekening gedoogden. 

 Halt,ey heeft echter, zoo goed doenlijk, de loopbanen ook van die 

 kometen bepaald, maar vermeldde uitdrukkelijk: dat zij, wegens het 

 gebrek aan behoorlijke waarnemingen, geenszins het vertrouwen 

 verdienden, dat men in de overige door hem berekende loopbanen 

 stellen kon. Onder dat vijftal kometen behoorde ook eene, die zich 

 in het jaar 1556 had vertoond en van den 4'^e« tot den 15'^en ]y|aai-t^ 

 door zekeren paul fabricius , een sterrewigchelaar aan het hof 

 van keizer karel V van Oostenrijk, was waargenomen. Die ko- 

 meet heeft aanvankelijk n iemands aandacht tot zich getrokken , 

 maar zij is naderhand zoo belangrijk geworden , dat wij haar in 

 het vervolg tot een der hoofd voorwerpen onzer beschouwingen zullen 

 moeten stellen. Alvorens de onderzoekingen te vermelden , waardoor 

 de belangrijkheid van deze komeet is gebleken, moet ik eene ge- 

 wigtige ontdekking herinneren, die uit de berekeningen van halt.ey 

 is voortgevloeid en waardoor het doel zijner onderneming vroeger 

 werd bereikt, dan hij zelf had kunnen hopen. Toen halt,ey, in 

 het jaar 1705, de uitkomsten zijner langwijlige berekeningen het 

 eerst bekend maakte, toonde hij aan, dat eene groote overeenstem- 

 ming bestond tusschen de loopbanen der kometen , die in de jaren 

 1531, 1607 en 1682 verschenen. Daar die kometen na omtrent ge- 

 lijke tusschentijden waren waargenomen, hield hij het daarom te 

 meer voor waarschijnlijk, dat zij hetzelfde ligchaam waren ge- 

 weest, dat in 75 of 76 jaren eene omwenteling om de zon volbrengt, 

 en die waarschijnlijkheid ging later in zekerheid voor hem over, 

 toen hij bespeurde dat ook in de jaren 1305, 1380 en 1456 ko- 

 meten waren gezien , die verschijningen van hetzelfde ligchaam 



