— 362 — 



keur te verdienen, en beider onderlinge vergelijking kon in elk 

 geval een denkbeeld geven van de meerdere of mindere naauwkeu- 

 righeid, waarmede zij waren bepaald geworden. De kleine wijziging 

 van de ten grondslag gestelde grootbeden gaf eeue wijziging van 

 twee volle jaren in den berekenden omloopstijd, en uitgaande van 

 de loopbaan door hind verkregen, vond de heer bomme, dat de 

 komeet reeds op den ^^en Augustus van het jaar 1858 tot haren 

 kortsten afstand van de zon zal wederkeeren. Mogt men nu kunnen 

 aannemen, dat de loopbaan zekerlijk vallen moet tusschen de bepalin- 

 gen voor haar door halley en hind verkregen, dan zoude men 

 ook kunnen besluiten, dat de tijd van de wederverschijning der 

 komeet tusschen Augustus 1858 en Augustus 1860 vallen moet , 

 maar, naar mijn inzien, bestaat voor die veronderstelling volstrekt 

 geen grond. Ik heb geene redenen om de loopbaan door hind ver- 

 kregen voor veel naauwkeuriger dan die van halley te houden, 

 en volstrekt niet wetende in welken zin hare fouten vallen, acht 

 ik het zeer mogelijk, dat de wederverschijning der komeet ons 

 spoedig zal verrassen, maar even mogelijk, dat zij nog drie of vier 

 jaren zal vertoeven. 



Hoe trefiend de uitkomsten mogen zijn door den heer bomme 

 verkregen, is het niettemin eene bedroevende opmerking, dat de 

 tijd van de wederverschijning der komeet, ook in de veronderstel- 

 ling dat die eenmaal werkelijk moet aanbreken , en in weerwil van 

 den geweldigen arbeid, door den heer bomme voor zijne juiste 

 bepaling ondernomen, nog zoo onzeker blijven moest. Die onze- 

 kerheid zoude niet of naauwelijks bestaan , indien de kometen van 

 de jaren 1264 en 1556 even zoo naauwkeurig waren waargenomen 

 als de komeet van halley, toen hare hernieuwde verschijningen 

 op zoo stelligen toon werden aangekondigd , maar nu ging hare 

 opheffing alle menschelijke krachten te boven. De vermindering 

 van die onzekerheid tot op haar kleinst mogelijk bedrag, waardoor 

 vele raadsels en valsche geruchten konden worden voorgekomen, 

 moest wel algemeen als eene taak worden beschouwd , aan welke 

 de tegenwoordige wetenschap zich niet onttrekken mogt; maar alle 

 sterrekundigen van beroep werden van het ondernemen dier taak , 



