IETS OVER DRN PIETERMAN. 27 



te vertoeven , en dus tot de zoogenaamde diepzwemmers te behooren , 

 maar om ook zich zelven in het losse zand te graven , zoodat slechts 

 zijn kop buiten blijft en hij , op deze wijze verscholen , niet alleen 

 zeer gevaarlijk is voor hem, die met bloote voeten in zee baadt , maar 

 ook eene zeer gunstige stelling heeft ingenomen om zijne prooi, 

 bestaande uit waterinsecten, kleine crustacëen b. v. garnalen, enz., te be- 

 magtigen. Alle diepzwemmende visschen nu kunnen niet alleen langer 

 buiten hun gewoon element leven , maar ook na hunnen dood blij- 

 ven zij langer goed om gegeten te worden, dan die vischsoor- 

 ten welke aan de oppervlakte des waters zwemmen. Deze laatsten 

 hebben eene veel grootere behoefte aan zuurstof, een veel hooger ont- 

 wikkeld ademhalingstoestel en geringere spierprikkelbaarheid; zij ster- 

 ven buiten het water veel spoediger en hun vleesch gaat schielijker 

 tot verrotting over dan dat der diepzwemmers. De karper, de zeelt, 

 alle platvisschen , de paling , de aal enz. gapen en krimpen vele 

 uren lang op de uitstallingtafels der visschers , maar niemand zag 

 ooit eenige beweging, korten tijd nadat zij uit het water genomen 

 waren , in den zalm , den haring enz. Ook is het bij eiken vischlief- 

 hebber bekend , dat zulke visschen spoedig na hunnen dood gegeten 

 moeten worden, terwijl de tarbot, hoewel hij tot de fijne visschen 

 behoort, wel twee dagen en meer goed om te eten blijft. Hoewel 

 dit verschil van de organisatie moet afhangen, zoo is het echter den 

 physioloog tot heden nog niet mogelijk geweest het of door de struc- 

 tuur of door chemische zamenstelling te kunnen verklaren. 



Keeren wij na deze uitweiding tot den pieterman terug. Aan de 

 kusten van Provence heet hij araigne of aragno ^ in Spanje aragna 

 of aragniol^ in 't Latijn Trackinus draco ^ welke naam hem door artedi 

 gegeven is, die hem gevormd heeft naar zijn Italiaanschen naam 

 trascina^ trachina^n zijn Nieuw-Griekschen clracaena. Eondelet denkt 

 dat de pieterman zoowel de draio marinus als de araneus der oude 

 natuurbeschrijvers is', en, zijne hedendaagsche namen in aanmerking 

 genomen, staat ook niets deze gissing in den weg, terwijl integen- 

 deel vele eigenschappen, door de ouden aan hunnen draah en hunnen 

 zeespin toegekend, volkomen bij den pieterman terug gevonden worden. 

 Plinius noemt den araneus onder de zeevisschen en zegt, dat 



