IETS OVER DEN PIETERMAN. 31 



gint te etteren, en de genezing volgt na korteren of langeren tijd» 

 bij visschers en bij zeelieden, wier handen dikwijls met zeewater 

 bevochtigd woorden, spoediger dan bij anderen bij wie dit niet het 

 geval is. Het volksgeloof in Holland wil, dat het beste mid- 

 del tot genezing zijn zou, het opleggen van den lever eens pieter- 

 mans, bij voorkeur van den visch welke den steek heeft toegebragt, 

 of wel dat men het bijna onzigtbare wondje met zout inwrijve; in 

 Engeland wascht men de wond met urine; in frankrijk legt men er 

 een blad der lentiscus op. Schrijver dezes heeft echter bij onder- 

 vinding, dat het beste middel is eene diepe insnijding, om eene 

 ruime bloeding te verwekken en vervolgens eene ontstekingwerende 

 behandeling in- en uitwendig. 



Ons blijft nu nog de vraag te beantwoorden over, of de boven 

 genoemde gevolgen van den steek te wijten zijn aan de diepte 

 der wond, dan wel of er met den steek een eigenaardig vergif wordt 

 aangebragt? En zonderling is het, juist niet zeer vereerend voor onze 

 scherpzinnigheid , dat wij die vraag nog doen moeten : eene vraag , 

 die men reeds gedaan heeft in 1525. Hoewel er sedert dien tijd 

 millioenen pietermannen gevangen zijn , zegt monïagu : "of de 

 scherpe stekel vergiftig is, is moeijelijk te beslissen, maar dat de 

 steek hevige pijn en ontsteking geeft, is bewezen", en cuviee zegt 

 met ronde woorden: "hij is niet vergiftig, want de stekels staan 

 niet met eene klier in betrekking." Naauwkeurige onderzoekingen 

 hebben ook mij bewezen, dat er geen spoor van klier, noch ver- 

 gaderblaasje te vinden is, en dat de eerste rugvin, even gelijk 

 de tweede, onmiddellijk op de rugspieren ingeplant is, terwijl men 

 toch zulk eene klier zou moeten kunnen aanwijzen om het vergif 

 aan tetoonen. Immers elk dierlijk gif is de afscheiding eener klier, 

 waarmede het wapen of onmiddellijk of middellijk door een kanaal 

 of receptaculuin in verband staat, zoo als wij zien bij de honigbij, 

 bij de slangen enz. 



De vraag was nu, of niet het zwarte vocht, dat, gelijk wij boven 

 gemeld hebben, zich tusschen de twee platen van het vlies bevindt 

 en oorzaak der zwarte vlek is, het vergiftig beginsel zou kunnen 

 zijn, 't welk door de kanaaltjes der stekels in de wond kon geraken. 



