oVer de doodë zke. 63 



Met deze opgegevene verschijnsels staat ongetwijfeld ook de on- 

 aangename reuk in verband , die door de meeste reizigers boven dit 

 water is waargenomen. Lynch schrijft ze wel toe aan de zwavel- 

 bronnen, die zich op vele plaatsen aan hare oevers bevinden, maar 

 het is meer dan waarschijnlijk, dat de gedurende het heete jaarge- 

 tijde vloeibare aardolie aan het water niet alleen die kleverige, vet- 

 en olieachtige geaardheid geeft, maar ook tevens merkelijk bijdraagt 

 tot den onaangenamen reuk , die althans zeer dikwijls boven dit water 

 wordt waargenomen. 



Als men deze eigenschappen van het water der Doode zee in aan- 

 merking neemt, dan kan het niet bevreemden, dat het geheel onge- 

 schikt, ja zelfs doodelijk is voor alle dierlijk leven. Geene visschen 

 spartelen in hare golven, geene schaaldieren bewegen zich daar, ja 

 zelfs geene zeeplanten kunnen daar tieren. Elk levend wezen dat uit 

 den Jordaanmond of uit andere beeken door den stroom in dezen 

 waterkom wordt medegesleept , vindt in dit verderf brengend element 

 een wissen dood. 



Deze eigenschap was reeds den ouden bekend. '*Die zee," zegt ta- 

 ciTus^)," duldt geene visschen of watervogels"" ; *'in dat water" zegt 

 GALENUs" 2) ycrtoont zich dier noch plant." "Tot hiertoe kan men," 

 zegt HIEKONYMUS 3), "letterlijk niets dat ademt en dat zich be- 

 weegt, wegens de al te groote bitterheid in die zee vinden." Het is 



lijken, wat van liet pekraeei* op Trinidad vermeld wordt door N. nugent , iu Transacti- 

 ons of the Royal Geological Society, vol. I p. 68; aangehaald door robinson, III. bi. 

 785. "Het hier voorkomende asphalt is in eenige streken van dit meer zwart met eene 

 schilferige breuk , van aanzienlijk specfiek gewigt , van weinig of geen glans , gelijkende 

 op kool, en zoo hard, dat men er met den hamer sterk op slaan moet, om er een stuk 

 af te slaan; in andere streken is het veel weeker , zoodat men met eeiie spade of bijl naar 

 believen een .stuk los houwen kan , en van binnen is het vol blaadjes en olieachtig. Dit 

 is het meer gewone karakter. Op eene plaats borrelt het in een volkomen vloeibaren 

 toestand op, zoo dat men het in eene schaal kan opvangen. In alle gevallen is de reuk 

 sterk en als van een mengsel van pik en zwavel. Een stnkje er van in de vlam gehou- 

 den smelt als zegellak en brandt met eene heldere vlam , die weder uitgaat , zoodra men 

 het terugtrekt. Is dan de aardhar.s afgekoeld, dan wordt zij ook wederom hard." 



1) Tacitus, Hist. V. 6. 



2) Galen, de Simpl. Med. IV 19. 



3) HiERON. ad Ezech. 47 8. 



