ALEXANDER VON HUMBOLDT. 



DOOR 



C. PEUYS VAN DER HOEVEN. 



Van de natuuronderzoekers zijn er slechts weinigen , die zich op 

 meer dan een vak der natuurwetenschap toeleggen, en van die wei- 

 nigen slechts enkelen, die wetenschappelijke reizen ondernemen. 

 Onder de laatsten mag ai.ex. v. humboldï als zeldzaam voorbeeld 

 genoemd worden. Na vijftig jaren natuurstudie gaf hij zijnen Kosmos 

 uit, waarvan wij nog altijd het laatste gedeelte verwachten. Als 

 reiziger had hij het zeldzaam geluk, niet gelijk de wereldreizigers 

 de kusten , maar het binnenland van twee werelddeel en , Amerika na- 

 melijk en Asia te leeren kennen. Zijne wereld beschrijving vangt hij 

 aan van den sterrenhemel , beschouwt vervolgens ons planetenstelsel 

 en daarna onze aarde met hare planten en dieren en eindigt met 

 den mensch. Zoo poogde hij als wereldburger de wereldkennis zich 

 eigen te maken met hare geschiedenis en wetten. Tot dat einde 

 beoefende hij de natuurstudie als een geheel van wetenschap en 

 bezocht de wereldsteden en geleerden, om zich met de kundigheden 

 van dezen te verrijken, en sloot de letterkundige studiën niet uit 

 van zijne bemoeijingen, en toog na zoodanige voorbereiding op reis, 

 nacht en dag bezig om de natuur in haar geheel te overzien , al- 

 thans vertrouwd met haar te worden, die aan hem vooral hare ge- 

 heimenissen openbaart , die haar als een groot organisch geheel tracht 

 voor te stellen. Tegen die wijze van voorstelling hebben zich, ik 

 weet het, velen verklaard, bewerende dat het één mensch niet ge- 

 geven was dat alles met zijn verstand te omvatten; dat, om naauw- 

 keurige kennis te verkrijgen , het veiliger was zich op een bej)aald 



6* 



