ALEXANDER VON HUMBOLDT. 85 



een of twee vakken te bepalen, heeft hij getracht zich een geheel 

 studieplan te ontwerpen : een studieplan dat berekend was voor de 

 wetenschappelijke reizen , waartoe hij zich wilde uitrusten ; en door 

 zulk eene uitrusting hebben zijne reizen ons meer dan anclere met 

 de natuur als organisch geheel, of, wilt gij liever, met de huishou- 

 ding der natuur bekend gemaakt. Denkt, om er u van te overtuigen, 

 aan zijne grootsche voorstelling der isothermen , aan zijne geologi- 

 sche opmerkingen , aan zijne plantengeograpliie en vooral aan het 

 schoon verband der natuurverschijnselen, dat hij als met een ade- 

 laarsblik wist te overzien en met fiksche breede schetsen wist af te 

 malen. Marcellüs malpighi, die, als hij, eenheid zocht in ver- 

 scheidenheid en het eerst de anatomie en physiologie van planten, 

 dieren en menschen poogde te vergelijken, heeft even als hij in zijn 

 voorbeeld bewezen, dat eene rijke studie eene diepe studie wezen 

 kan, en dat het spreekwoord: de omnibus aliquid, de toto 7iihil^ 

 hetwelk de specialiteitgeleerden zoo gereed zijn op zoodanige veel- 

 omvattende geniën toe te passen, met pliniijs uitspraak kan we- 

 derlegd worden, die zoowel v. hümboldt, als mai-pighi tot hun 

 spreuk kozen : naturae vero rerum vis atque majestas in omnibus 

 momeniis jide caret^ si quis modo partes eius ac non totam complec- 

 tatur animo. 



Die naar den rang dingt van wetenschappelijk opgevoed man, 

 is verpligt zich de moeite te getroosten , van tevens met de litte- 

 ratuur zijner wetenschap kennis te maken. Ook aan deze verplig- 

 ting heeft alex. v. humboI;DT voldaan, en wanneer wij het tweede 

 deel van zijnen Kosmos doorlezen, dan staan wij in verbazing, hoe 

 't mogelijk was , dat een wereldreiziger en natuuronderzoeker in 

 den ruimsten zin van dat woord, zulk eene belezenheid van oude 

 en nieuAve schrijvers kon aan 't licht brengen. Als wij do schriften 

 van groote geleerden doorsnufi'eleu , dan bespeuren wij niet zelden, 

 dat zij min of meer beredeneerde uittreksels bevatten, van heinde en 

 ver bijeen verzameld, doch waaraan de innige zamenhang ontbreekt, 

 ten bewijze dat de schrijvers niet bij magte waren , zich de verza- 

 melde stof te onderwerpen, haar te overmeesteren, en zich van haar 

 naar willekeur te bedienen. In dit opzigt is alex. v. hümboldt 



