OVER DE DOODE ZEE. 111 



naar alle waarschijnlijkheid op dezelfde wijze plaats gehad, als zulks 

 nog om en bij vulkanen geschiedt. 1) 



Alhoewel bij de tegenwoordige lage ligging der Doode zee en 

 de bodemverheffing in de Wadi-el-Arabah eene afstroorning van het 

 bovenwater in de Roode zee eene onmogelijkheid is, zoo volgt 

 daaruit echter niet, dat in voorhistorischen tijd geene gemeenschap 

 tasschen de Doode zee en de Elanitische golf zal hebben plaats gehad. 

 Het is in het geheel niet onwaarschijnlijk, dat in de vroegste pe- 

 riode de waterstand van dit dal met dien der Roode zee gelijk 

 stond; dat dus de Elanitische golf door de el-Arabah en de Doode 

 zee met het Jordaandal verbonden was en derhalve niets anders 

 dan de voortzetting dezer aardkloof, waardoor de wateren van den 

 Libanon naar zee werden afgevoerd. Dit was waarschijnlijk de oor- 

 spronkelijke toestand van dit gedeelte des vastenlands in de eerste 

 periode van zijn bestaan. 2) 



Eene tweede periode in de vorming van deze dalvlakte ving aan 

 met de bodemverheffing in het zuidelijk gedeelte van de Wadi-el-Ara- 

 bah. Er bestaan alle redenen om zich deze bodem verheffing niet als 

 eene plotselijke opstuwing, maar als eene langzaam voortgaande 

 rij zing voor te stellen. Als wij aannemen, dat met deze bodem ver- 

 heffing in het zuidelijk eene bodemverlaging in het noordelijk ge- 

 deelte der groote dalkloof gepaard ging, dan moest al spoedig de 

 gemeenschap tusschen het water in het noordelijk gedeelte der kloof 

 met de Roode zee gestremd worden. De onvermijdelijke gevolgen van 

 deze bodemverheffing moesten dan al spoedig opgemerkt worden in 

 den veranderden loop der rivieren. Alle wadis en beken ten noorden 

 van de waterscheiding moesten haren loop nu naar het noorden rigten 

 en naar het laagste punt van de ingezonken dalkloof henenvloeijen. 

 Maar een tweede noodwendig gevolg daarvan moest zijn , dat de 

 waterspiegel van de Doode zee, die in een vroeger tijdperk zich over 

 het grootste gedeelte van de Jordaanvlakte verbreidde, door de 

 sterke uitdamping gedurig lager moest worden. Bij de Kaspische 



1) !{0BINS0N, Palestina III, p. ]C7 en 783, 



2) RiTTER, Erdkunde XV, I. bl. 772 verv. 



