116 OVER DE DOODE ZEE. 



steenen, die, wanneer men ze tegen elkander wreef, een stinkenden 

 reuk van zich gaven, i) 



Het laat zich echter niet denken, dat na zulk eene vreesselijke ver- 

 woesting nog eenig spoor van deze steden zal zijn overgebleven. 

 Latere reizigers hebben dan ook niets dergelijks aangetroffen. Hoogst 

 waarschijnlij\ zijn deze puinhoopen, die anderen voor en na hem 

 zagen, niets anders geweest dan asphaltbrokken , die de verbeelding- 

 der beschouwers hun als zuilen en overblijfsels van gebouwen voor- 

 tooverde. 



Wij meen en hiermede het voorgestelde onderzoek ten einde ge- 

 bragt te hebben. Wij hebben getracht uit de physieke, geologische 

 en geographische gesteldheid van deze merkwaardige plek de groote 

 omwentelingen, die hier zijn voorgevallen, in hare opvolgende 

 perioden na te gaan. Als wij de geheele reeks dier opvolgende 

 omkeeringen en veranderingen met eenen blik overzien , dan zullen 

 wij het den grooten natuurvorscher alexander von humboldt 

 moeten toestemmen, als hij de Doode zee een verschijnsel noemt, 

 dat op de gansche oppervlakte des aardbols zijns gelijke niet heeft. 



Maar als wij bij hetgeen de natuur ons daar doet aanschouwen, 

 nog bijvoegen, wat de oudste overlevering, in het eerste boek des 

 Bijbels vervat, ons daarvan verhaalt, dan verkrijgt die plek voor 

 ons eene nog veel hoogere beteekenis : want dan wordt die Doode 

 zee voor ons éen eerbiedwaardig monument van Gods gestrenge 

 regtvaardigheid, eene ernstige en plegtige getuigenis uit de ge- 

 schiedenis der oudste wereld, die het luide en treffend aan alle 

 aardbewoners verkondigt , dat Hij , die de gansche natuur gebiedt 

 en tot bereiking zijner doeleinden gebruikt, ook de Heer, de Reg- 

 ter en Vergelder is in de zedelijke wereld. 



1) ScHEUCHZEE, B\jbel der Natuur, Ie deel bl. 787. 



