DË MONDEN DER RIVIEREN. 145 



derlijkheid van de delta is mede een noodzakelijk gevolg van de 

 door eb en vloed bewerkte stroomen en tegenstroomen. Een boom- 

 stam , die dwars in een riviertak liggen blijft , geeft bij den Ganges 

 vaak aanleiding tot de vorming van eene bank en eene geheel e ver- 

 andering in den loop van de rivier. Ook van zulke veranderingen 

 zouden wij vele in onze vaderlandsche delta kunnen aanwijzen , en 

 wij zien dus reeds bij voorbaat, dat de vorming van Nederland tot 

 de zaamgestelde verschijnselen moet gerekend worden. 



Higten wij onzen blik naar het kaartje van Nederland, waarop 

 wij zoowel den vroegeren vorm als de tegenwoordige gedaante des 

 lands zien voorgesteld, zoo kunnen wij daarin de volgende hoofd- 

 trekken onderscheiden. Aan de zuidelijke en zuidoostelijke grenzen 

 des lands treffen wij de lagen en rotsen aan, die vóór de vorming- 

 van de delta reeds aanwezig waren, i) (Zie de teekens, waardoor de 

 onderscheiden gronden zijn aangeduid, onder aan den voet der kaart). 



In het gebied van België en Duitschland vinden wij die oudere 

 vormingen eerst in groote massa onbedekt voorhanden; bij ons zijn 

 het slechts enkele plaatsen, zoo als de St. Pietersberg bij Maas- 

 tricht en eenige heuvelen aan de Westphaalsche grenzen, waar wij 

 die oude vormingen (welke trouwens zelve onderling nog in betrekke- 

 lijken ouderdom verschillen) aantreffen ; maar onder onzen bodem kunnen 

 wij haar door boringen bereiken , en bij de boring van den Gorinchem- 

 schen put heeft men een niet onaanzienlijk gedeelte daarvan terug- 

 gevonden. Het is de oude zeebodem, waarop de latere gronden zijn 

 afgezet , dien men aldaar op eene diepte van 120 ellen heeft aangetroffen. 



Op dezen ouden zeebodem zijn het eerst die lagen afgezet, welke 

 wij vloedgronden noemen, in het dagelijksche leven meer als heide- 

 of zandgronden bekend. Zij beslaan het witte gedeelte van onze 

 kaart, en werden onder alle jongere gronden teruggevonden. Raad- 

 selachtig is nog in vele opzigten hunne vorming, en wanneer ons 

 bestek en ons doel ons daarvan niet terughield , zouden wij lang over 



1) Aan den sedert eenige maanden in Italië vertoevenden schrijver is de redactie ver- 

 schuldigd hierhij te voegen , dat haar dit stuk is toegezonden vóórdat Dr. Starings 

 werk; de Bodem van 'Nederland verschenen was. 



1857. »« 



