DE MONDEN DER RIVIEREN. 147 



den geest, toen de vloedgronden, of de groote zandforinatie , waar- 

 van wij zoo even spraken, waren afgezet, maar van de later ge- 

 vormde gronden nog niets aanwezig was. De Rijn en Maas stortten 

 toen hunne wateren in een zeeboezem uit tusschen de Utreclitsche, 

 Geldersche en Noord-Brabandsclie zandheuvelen, ter plaatse, waar 

 thans de gezegende landen der Betuwe gelegen zijn. Een andere 

 zeearm of mond van den Bijn lag tusschen de Yeluwsche en de 

 Zutphensche en Overijsselsche zandheuvelen, terwijl hij zich nabij 

 Zwolle met de groote zee vereenigde , waarin reeds eenige eilanden , 

 namelijk ter plaatse van Urk, Wieringen, Texel enz. aanwezig waren. 

 Het heuvelachtio-e land van Utrecht en de Veluwe was dus een 

 eiland in zee, door zeearmen of zeeboezems omgeven, met de tegen- 

 woordige Zeeuwsche eilanden te vergelijken. Binnen in het land waren 

 eenige lage plaatsen, gedeeltelijk binnenmeren; het zijn de kommen, 

 waarin zich de hooge veenen gevormd hebben, die wij vooral in Drenthe 

 en de omliggende provinciën (zie het kaartje) in groote mate ontwikkeld 

 zien. Zoo was ons land, toen de afzetting der latere gronden een 

 aanvang nam. Om ons over die latere gronden en hunne wijze van 

 vorming een denkbeeld te maken, wenden wij ons tot den Amster- 

 damschen bodem, die door de vele diepe putboringen zeer geschikt 

 is, om daarover eenige inlichtingen te verschaften, en door den hoog- 

 leeraar p. HAiiTiNG ') uitvoerig onderzocht en beschreven is. 



De plaats, waar thans Amsterdam ligt, was na de afzetting der 

 vloedgronden nog eenige uren van het vaste land verwijderd; zij 

 lag voor den mond der groote rivieren, die hare wateren in eene 

 niet zeer diepe zee uitstortten. Immers w^as door het zand der vloed- 

 gronden de bodem der Noordzee reeds merkelijk opgehoogd, en 

 bezat de zee op de plaats van Amsterdam eene diepte van 40 tot 60 

 ellen, dus ongeveer gelijk aan de diepte van de Adriatische zee, 

 waarin de Po hare delta vormt. Zoo was dan voor den Rijn 

 en de andere rivieren de gelegenheid tot vorming van eene delta 

 gegeven , en hebben wij uit de Arasterdamsche putboringen de lagen 

 van de delta voor die plaats naauwkenrig leeren kennen. Acht 



1) Verh der !'■ Klasse van liet Km. hisf. «de Reeks, 5Je Ueel , 1852. 



10* 



