DE MONDEN DER RIVIEREN. iltt 



hebben , zoo de diatomeën onder Amsterdam werkelijk nog in leven 

 waren. Maar al is in die diepten dan ook het leven uitgedoofd , 

 zoo wijzen ons deze kiezelschaaltjes daarom niet minder opdemagt, 

 die de mikroskopische wereld op de vorming van de groote 

 aardkorst heeft uitgeoefend. Hebben elders de kalkschalen van fora- 

 miniferen en andere diertjes de reusachtige krijtrotsen opgebouwd , 

 zoo heeft ook onze vaderlandsche bodem zijn ontstaan gedeeltelijk 

 aan zulke gering schijnende schepselen te danken. 



Wenden wij ons thans tot de veenen, die groote bron van wel- 

 vaart in ons vaderland, en zien wij hoe deze plantaardige massa's 

 zich in den loop der eeuwen hebben opgehoopt, en welken invloed 

 zij op den toestand van onzen bodem hebben uitgeoefend. Het is 

 ons doel daarbij geenszins, de veenvorming uitvoerig te beschrijven; 

 een algemeene blik op het verschijnsel moge hier voldoende zijn. 



Toen de plantengroei en veenvorming een aanvang nam , mag 

 ons vaderland ongeveer de grootte bezeten hebben, die onze kaart 

 aanwijst. Binnen de duinketen was een lage, grootendeels door 

 het water bedekte bodem, maar de zee was daaruit teruggedrongen, 

 en zelfs daar, waar thans onze Zuiderzee ligt, vloeide tijdens de 

 ebbe het rivierwater over den bodem der lagune , en slechts hier en 

 daar drong tijdens den vloed het zeewater door de openingen in den 

 oeverwal binnen , en stuwde de rivierwateren landwaarts op. Op on- 

 diepe plaatsen ontwikkelden zich waterplanten, terwijl op eenige 

 halfdrooge plekken ook eene ontwikkeling van houtgewas .mogelijk 

 werd, die veel tot het vormen van drooge landstrooken en afge- 

 sloten watermeeren zal toegebragt hebben. De wind kon de wateren 

 der half begroeide lagune niet meer in hevige beweging brengen , en 

 de tijdens den vloed binnendringende zee ontmoette veelvuldigen 

 tegenstand. Terwijl hier uit de rustiger watermassa's fijne kleideeltjes 

 konden bezinken, groeiden elders waterplanten en boomen met steeds 

 uitgebreider werkzaamheid, en zoo zette zich op den zandbodem 

 der lagune op de eene plaats kleigrond af, op de andere plaats 

 vormde zich daarop eene laag van vergane planten , die allengskens 

 tot veen overging. 



Het is op de lage veenen, die in de westelijke provinciën van 



