AèT DE MONDEN DER RIVIEREN. 



ons vaderland voorkomen, dat wij bijzonder het oog hebben. Op 

 de gronden van de aloude vloedvorming, in Drenthe, oostelijk 

 Priesland, Overijssel, Gelderland enz. ontwikkelden zich mede bos- 

 schen, die tot veen overgingen, en met den naam van hooge veenen 

 worden bestempeld; maar daarover spreken wij thans niet; — het 

 zijn de veenen in Holland, westelijk Priesland, noordelijk Groningen 

 en langs de boorden der Zuiderzee, waarop wij onze aandacht vestigen. 

 Overal, waar afgestorven planten in zeer vochtigen toestand, 

 onder geringe toetreding der lucht verkeeren, ondergaan zij eene 

 eigenaardige ontbinding, waarbij eenige zuurstof uit de lucht wordt 

 opgenomen , en veel koolzuur en water nevens eenig koolwaterstofgas 

 ontwijkt. Het gevolg van deze ontbinding is, dat er bruine stoffen 

 terug blijven, die zeer koolstof houdend zijn en ten deele zure eigen- 

 schappen bezitten, welke men met den naam van humusachtige 

 ligchamen heeft bestempeld. Komen deze stoffen in den bodem met 

 kalk, aluinaarde of andere loogachtige zelfstandigheden zamen, zoo 

 vormt zich de tuiuaarde, waarin eenige der den humus zamenstellende 

 stoffen aan genoemde loogen verbonden voorkomen; dit heeft plaats 

 in onzen bouwgrond, waar dan de humusverbindingen voortgaan 

 zich te ontleden en tot de lucht weder te keeren , terwijl zij onder 

 die ontbinding krachtig tot de werkzaamheid van den bodem en de 

 voeding der planten bijdragen. Maar daar, waar de eene laag van 

 rottende planten zich onder wat§r op de andere afzet, waar de lucht 

 raoeijelijker kan toetreden dan in den bouwgrond, ontstaat eene 

 eenigzins gewijzigde ontbinding, waarbij de plantenstoffen in den 

 loop der eeuwen niet in de lucht vervliegen, maar onder vrijwor- 

 ding van de overige bestanddeelen steeds rijker aan koolstof worden 

 en allengskens in turf, bruinkool en steenkool overgaan. Wij zouden 

 deze verveening of verturving dus eene verkoling kunnen noemen, 

 omdat aan het einde van deze werking alleen de koolstof der plan- 

 ten terug blijft, gelijk ons de alleroudste steenkolen- of anthraciet- 

 lagen leeren kunnen. Bij deze verturving zijn er niet altijd loogen 

 genoeg aanwezig, om de zure humusstoffen te binden, zoodat de 

 veenen veelal een zuur karakter hebben , en zich hierdoor in den 

 regel van de vruchtbare tuinaarde onderscheiden. Het hangt deels 



