DE MONDEN DKU RIVIEREN. 



-l,af: 



van den Rijn liepen langs Utreclit, deels het bed van den Ouden 

 Rijn naar Leiden, deels de rigting van de Vecht naar Muiden 

 volgende. Geheel Noord-Holland was eene aanschakeling van veenen 

 en meeren; de Zuid-Hollandsche en Zeeuwsche eilanden hadden 

 eene andere gedaante , de duinketen was nog meer zeewaarts gelegen 

 dan thans, en de zee was tijdens de ebbe uit de delta verbannen. 

 Maar wanneer de vloed opkwam, vooral wanneer een noordwester- 

 storm dien vergezelde, 4^ii werd het zeewater met kracht in de 

 delta gestuwd; zee en rivieren vloeiden in onmetelijke uitgestrekt- 

 heid over de landen heen, en wie daar veilig wilde wonen, die 

 moest zich in de hooge zandstrekeu terugtrekken of zijne woningen 

 op de kunstmatige hoogten, de ter^en^ opslaan. 



De rivieren , die veelvuldig buiten hare oevers traden , zetten haar 

 slib in breede zoomen langs haren weg af. Niet alleen zien wij op onze 

 kaart de rivierklei in den hoogeren loop der rivieren over de veenen 

 vaak met den vloedgrond heen uitgespreid , maar ook in de delta zelf 

 werden de veenen met rivierklei overdekt , zoo als langs den Holland- 

 schen IJssel, de Vecht, den krommen Rijn en andere voormalige of thans 

 nog bestaande rivierarmen. Zoo vinden wij dan onze veenen langs de 

 boorden van de delta, zoowel bij de duinketen als aan de binnen- 

 zijde nabij de vloedvorming, op zand rustende, terwijl zij midden in 

 de delta , vooral in de provincie Holland, op klei zijn afgezet. Rivierklei 

 bedekt hen langs de boorden der rivieren en beken, terwijl ook op 

 die plaatsen, waar de zee de gevormde veenlanden later overdekte, 

 de uit zee bezonken klei daarover is uitgespreid. Dit heeft in de 

 Zuiderzee, langs de Noordelijke kusten van ons land en op de 

 Zeeuwsche eilanden plaats gehad, waar wij de derrievelden vaak op 

 merkelijke diepte onder den grond aantreffen. Eindelijk treffen wij 

 de veenen ook door duinzand bedekt aan, daar de duinketen, door 

 den wind al meer en meer landwaarts in gedreven, de plaatsen van 

 vroegere veenvorming overdekte. 



Na dezen algemeenen blik op de geschiedenis van onzen bodem 

 en den plantengroei van den voortijd, blijft ons nog eene beschou- 

 wing over van de omstandigheden, die eene vernieling van een ge- 

 deelte van onzen bodem kunnen veroorzaakt hebben. 



