rl'^'8-' DE MONDEN DER RIVIEREN. 



Ij- ellen bedraagt. Zulk eene daling kan noch aan de verhooging der 

 vloeden noch aan een hoogeren stand van de zee toegeschreven wor- 

 den, omdat sedert dien tijd geene verschijnselen zijn waargenomen, 

 die eenigermate deze verandering zouden bevestigen of ophelderen , en 

 de daling van onzen bodem alleen kan dus het verschijnsel verklaren. 



Maar worden wij alzoo op eene daling van den bodem gewezen , 

 zoo is de vraag, hoe wij ons deze hebben voor te stellen, nog niet 

 zoo ligtelijk op te lossen. 



Eene zamentrekking der afgezette lagen kan zekere daling bewer- 

 ken, en bedenken wij dat onder een groot gedeelte van onze Noor- 

 delijke kustlanden zoowel als in de overige delta magtige veenla- 

 gen voorkomen, die in hare ontbinding en zamenkrimping steeds 

 eenigzins voortgaan, zoo hebben wij daarin reeds een niet onaan- 

 nemelijk middel ter verklaring. Maar niet alleen de zoo verander- 

 lijke veenmassa, ook de klei- en zandlagen onzer deltavorming en 

 zelfs de magtige beddingen van den daardoor liggenden vloedgrond 

 en nog andere lagen kunnen in den loop der eeuwen eene zamen- 

 krimping ondergaan hebben; en wanneer deze gegevens nog niet 

 toereikend zijn, dan blijft ons nog de rijzing en daling van de 

 vaste aardkorst over, waardoor Zweden en andere landen omhoog 

 stijgen en de onder onze losse gronden op onbekende diepten voor- 

 handen vaste rotsgrond welligt sedert vele eeuwen in eene langzaam 

 dalende beweging verkeert. Zulk eene inzinking van de vaste aard- 

 korst wordt althans ter verklaring van de vorming onzer vloedgronden 

 en nog andere vormingen noodzakelijk, zooals de bodem onder Gorin- 

 chem geleerd heeft ; alleen blijft het de vraag , of zij ook ter verkla- 

 ring van de daling van onze tegenwoordige delta onontbeerlijk zij. 



De langzame daling van onze delta schijnt niet alleen in de 

 laatste drie eeuwen plaats gehad te hebben, maar veeleer te hebben 

 voortgeduurd , zoover onze geschiedkundige oorkonden reiken ; im- 

 mers zijn de groote vernielingen, die onze landen hebben ondergaan, 

 de vorming van de Zuiderzee, van den Dollard, enz. van veel ouder 

 dagteekening en laat ons de geologische oorzaak, hoe wij die ons 

 ook voorstellen, eene langdurig werkende kracht onderstellen. Maar 

 wanneer wij op zoodanig een verschijnsel worden gewezen, dat 



