194 OVER HET ONWEDER. 



lende luchtlagen heerscht eene groote beroering. Wolken drijven te- 

 gen elkander in , en stooten zich daarna als 't ware af, terwijl in andere 

 gedeelten des hemels sommige "wolkfragmenten zich met kracht veree- 

 nigen. Menschen en dieren ondervinden een onaangenaam gevoel, eene 

 drukkende benaauwdheid , die voor tedere gestellen zeer vermoeijend 

 is. Eindelijk barst het onweder los in eene reeks van verschijnselen , 

 hiervoren reeds opgenoemd en algemeen bekend. 



Maar van waar die verschijnsels? Wat is het onweder? 



De wetenschap vermag op velen dier vragen tot heden geen vol- 

 doend antwoord te geven (en hoevele malen zal die bekentenis, 

 ook ten opzigte van andere vragen, moeten worden afgelegd!) maar 

 al vermag zij dat niet , daarom toch acht ik het niet onbelangrijk 

 in het Album der Natuur eenige bijzonderheden en opmerkingen 

 over het onweder mede te deelen, in de hoop dat zij den lezers 

 daarvan niet ongevallig zullen zijn. 



Beginnen wij met het onderzoek van den oorsprong des onweders. 



Door de bekende proefnemingen van franklin en anderen is het 

 bewezen, dat het bliksemvuur en de vonken van onze gewone elek- 

 trische machine van gelijke natuur zijn en alleen in kracht verschillen. 



Eveneens is het gebleken dat de dampkringslucht en wolken meeren- 

 deels in een"' toestand van opgewekte elektriciteit verkeeren, en dat 

 de hoeveelheid van elektriciteit, daarbij voorhanden, aan vele wisse- 

 lingen onderhevig is. 



Bij den opgang der zon is de lucht-elektriciteit zwak , maar ver- 

 meerdert langzamerhand, om des zomers tegen 6 of 7 uur, en des 

 winters tegen 10 of 11 uur het maximum te bereiken. Na het op- 

 trekken van den ochtenddamp of nevel wordt de elektriciteit weder 

 zwakker, maar neemt op nieuw bij zonne-on dergang toe, als er 

 weder dampen of nevels nederslaan. 



Gewoonlijk is de dampkrings-elektriciteit bij helder weder zwakker 

 dan bij vochtig weder. Bij het vallen van nevel en dauw, sneeuw, hagel 

 en regenbuijen wordt de meeste elektriciteit in den dampkring gevonden. 



De beroemde fransche geleerde pouillet meende voor eenige jaren 

 in de verdamping en in den groei der planten twee voorname bronnen 

 van de elektriciteit des dampkrings gevonden te hebben. Latere onder- 



