196 OVER HET ONWEDER. 



onze hevigste vuren voortgebragt , in vergelijking met de stormen ^ 

 die dagen achtereen over groote landstreken schrikbarende verwoes- 

 tingen kunnen aanrigten? En toch zijn beiden hun ontstaan aan dezelf- 

 de bron, aan de warmte namelijk, verschuldigd. De uitkomsten alleen 

 zijn in rede van de bronnen : in het eene geval een vuurtje door men- 

 schenhanden ontstoken, in het laatste die groote hemelbol, zon genaamd. 



Ik geloof derhalve te mogen aannemen dat de elektriciteit der 

 aarde en van den dampkring aan verscheidene oorzaken moet worden 

 toegeschreven, en in meerdere of mindere mate aan alle ons bekende 

 bronnen van hare opwekking. Dat de aarde zelve de grootste hoe- 

 veelheid elektriciteit levert , is ontwijfelbaar ; maar ik kan mij niet 

 voorstellen, dat de dampkring geheel lijdelijk is, en dat daarin 

 geene vorming of opwekking van elektriciteit zoude plaats vinden. 

 De dampkring toch is de groote vergaderplaats van alle stofl'en, 

 die in zeer fijn verdeelden toestand door de opstijgende dampen uit 

 de Aarde worden opgevoerd , of scheikundig gebonden daarmede op- 

 stijgen. Moeten die stoffen niet evenzeer werktuigelijk als ook schei- 

 kundig zoodanig op elkander terugwerken, dat daardoor eene elek- 

 trische spanning worde geboren? 



De geringste wrijving wekt elektriciteit op; men behoeft slechts 

 een paar druppels kwik in een glas te schudden , of een zijden lint 

 door de lucht te slaan, om zeer duidelijke kenteekenen van elek- 

 triciteit te verkrijgen. IJs tegen ijs gewreven geeft elektriciteit, en 

 laat het zich dan veronderstellen dat in de hoogere luchtlagen, 

 waarin de cim, of zoogenaamde vederwolken zweven, die geheel 

 uit sneeuw of ijsdeeltjes bestaan, en in onophoudelijke botsing en 

 wrijving onderling verkeeren, geene elektriciteit vrij zoude worden? 



Te regt maakt kaemtz herhaaldelijk de opmerking, dat men veelal 

 ten onregte gelooft, dat de wolken, die wij van de Aarde als lang- 

 zaam voortgaande of dikwijls als stilstaande beschouwen , werkelijk 

 in rust verkeeren. Integendeel, zij zijn in eene voortdurende en sterke 

 beweging, voortgestuwd door luchtstroomen, die elkander bekampen. 



Zoo zoude men volgens de berigten van de saussurk en v. buch dik- 

 wijls meeuen, dat de hooge toppen der Alpen met eene stilstaande wolk 

 waren omgeven ; een schouwspel 't geen dagen achtereen kan duren ; 



