'^{)& OVKR HET ONWEDER. 



zij nemen somwijlen eenen omgekeerdeu loop, en schieten uit de 

 wolken naar liooger gelegen bergtoppen, zooals door een treurig 

 ongeval op den berg St. Ursula in Stiermarken duidelijk is gestaafd. 



Uit de aarde zelve kunnen zij ook te voorschiin treden, en naar 

 de wolken opklimmen ; een verschijnsel , waarover vroeger niet weinig 

 is getwist. Ik zal hier een voorval mededeelen , dat men , oppervlakkig 

 beschouwd, als geheel beslissend zoude aannemen; maar daarbij te- 

 vens eenige opmerkingen voegen, die den lezer kunnen overtuigen, 

 hoe moeijelijk het is om in vele gevallen een bepaald oordeel uit 

 te spreken, en hoe noodig het is, dat de natuuronderzoeker daarbij 

 met de meeste omzigtigheid te werk ga. Op den 29 Augustus 1808 

 sloeg het onweder in een' koepel met rietendak achter het hospitaal la 

 Salpetriére te Parijs, en doodde eenen daarin zittenden arbeider. Men 

 vond stukken van zijn' hoed in de zoldering ingedrukt. Aan den voet 

 der boomen, door het onweder getroffen, ziet men dikwerf de graszoden 

 omgekeerd, en van binnen naar buiten gevouwen. Zijn dit geene spre- 

 kende bewijzen dat de rigting der stralen van onder naar boven liep? 



Intusschen zoude men ze kunnen verklaren niet uit eene onmiddel- 

 lijhe^ maar middellijke werking van den bliksem , die bij zijn tref- 

 fen van het voorwerp waterdamp had ontwikkeld , waardoor de hoed 

 van den arbeider met geweld naar boven was geslingerd, en de 

 graszoden werden omgekeerd. Ongetwijfeld speelt de ontwikkelde 

 stoom bij het inslaan des bliksems eene' groote rol, en is zij de 

 voorname oorzaak van het scheuren der getroffen boomen. Ik aar- 

 zel echter niet, om op grond van vele opmerkingen tot het be- 

 sluit te komen, dat het eerstgemelde geval aan eenen opstijgen- 

 den bliksemstraal is toe te schrijven. Ja, ik geloof, dat de meeste 

 bliksemstralen, waarbij de slag schier te gelijk met het licht wordt 

 waargenomen , daartoe behooren. 



De onmiddellijke opvolging van den slag op het licht levert 

 daarvoor, dunkt mij, een krachtig bewijs op. Wij weten dat het 

 geluid in ééne seconde ongeveer 333 IN'ed. el doorloopt. Bij gevolg 

 zal de donderbui, waarvan wij tusschen het licht en den slag 

 eene tijdsruimte van ééne seconde tellen, niet meer dan 330 el 

 boven onze hoofden kunnen verheven zijn. Maar de tijdsruimte is 



