208 OVEK HET ONWEDER. 



zonderheden onvermeld laten , die men bij onweders heeft opgemerkt , 

 en ten slotte eenige bijzonderheden omtrent buitengewone uitwerk- 

 selen van den bliksemstraal mededeelen. 



Als de bliksem in den grond slaat, smelt daardoor dikwijls het 

 zand tot glasachtige pijpen, die men "Fulgurieten" noemt. Meeren- 

 deels bestaan deze fulgurieten, die somtijds eene lengte van 8 — 9 

 Ned. el kunnen bereiken, uit buizen die van buiten zeer ruw, maar 

 van binnen geheel verglaasd zijn. De doormeter verschilt van 2 — 40 

 Ned. strepen, bij eene wanddikte van i tot 20 Ned. strepen. Zij 

 loopen altijd naar beneden dunner uit , en hebben van onderen 

 spranken die tot 30 Ned. duim lang zijn. Dat deze zonderlinge 

 voorwerpen door den bliksem worden voortgebragt , is door bepaalde 

 waarnemingen gestaafd, en men is er zelfs in geslaagd ze kunst- 

 matig door krachtige elektriseermachines na te bootsen ; zoo als aan 

 BEUDANT, HACHETTE en anderen volkomen is gelukt. Ik zelf heb 

 echter te vergeefs getracht om ze met eene elektriseermachine van 

 3 voet middellijn te verkrijgen. 



Niet minder merkwaardig is de uitwerking door den bliksem 

 in de bestanddeelen van onze dampkringslucht te weeg gebragt. 

 Die lucht bestaat hoofdzakelijk uit eene vermenging van stikstofgas 

 ten bedrage van | gedeelte, met zuurstofgas voor het overige | gedeelte. 

 Welnu, ten jare 18:2,7 bevond de beroemde scheikundige ijebig, — 

 vroeger was dit reeds door cavendish waargenomen , — dat de blik- 

 sem tusschen deze twee gassoorten eene scheikundige verbinding tot 

 stand brengt, die men saljjeierzuur (sterkwater) noemt, en 't geen men 

 in het regenwater, tijdens onweersbuijen opgezameld, in meerdere of 

 mindere mate door scheikundige herkenningsmiddelen zeer gemakkelijk 

 kan aanwijzen. Hoe spoedig deze vorming van salpeterzuur kan plaats 

 grijpen, heb ik zelf met mijnen geachten vriend g. a. van dee voort 

 te Amsterdam voor eenige jaren opgemerkt. Bij een naderend onwe- 

 der werd van den voorafgaanden regen iets in eene porseleinen kom 

 opgevangen. In eene dergelijke kom werd later regenwater opgevan- 

 gen, nadat een bliksemstraal het luchtruim had doorkliefd. Bij on- 

 derzoek bleek dat het eerste water geen spoor van salpeterzuur 

 bevatte, terwijl het tweede daarvan zeer duidelijk bewijzen gaf. 



