ELr<:KTRISGHE UURWERKEN. 217 



ze te bezigen op eene wijze, die de meeste der vroeger daarin bijna 

 onvermijdelijke gebreken doet vervallen, als elektromagnetische uur- 

 werken. Men heeft deze laatste ook nog willen aanwenden in andereu 

 vorm dan de boven vooronderstelde; hunne grootste belangrijkheid 

 ligt echter mijns inziens hoofdzakelijk juist in deze, maar in beide 

 vormen zijn zij misschien belangrijk genoeg om eene poging te regt- 

 vaardigen, die ik thans ga wagen om den lezer van dit Album de 

 voornaamste inrigtingen daarvan te verklaren. 



In het eerst stelde men zich ten doel om elk uurwerk door den 

 elektrischen stroom te drijven, en dat wel door de door dien stroom 

 opgewekte magneetkracht zoodanig te laten werken op den slinger 

 of de onrust daarvan, dat deze niet meer zoo als in een gewoon 

 uurwerk dit alleen regelde, en wat hij aan beweging verliest 

 van het uurwerk terug ontving; maar dat hij , zelf door den stroom 

 met genoegzame kracht in beweging gehouden , het raderwerk tegelijk 

 voortdreef en dus de anders gebruikelijke veer of gewigten overbodig 

 maakte. De hier achter geplaatste figuur stelt eene der oudste inrigtin- 

 gen van dien aard, Bain's Electric Pendtdum^ in hare ware gedaante 

 voor. 1) Aan eene metalen plaat B is op de gewone wijze, door een 

 veerkrachtig metaalreepje, een slinger verbonden; de stang van dezen 

 is van hout, het slingergewigt , de lens, van ijzer. Om dit ijzer 

 is in vele windingen een metaaldraad, met zijde of katoen omspon- 

 nen, gewonden; de uiteinden van dezen draad gaan langs de slin- 

 gerstang naar boven en zijn daar verbonden, het eene aan het bo- 

 vengenoemde metaalreepje, het andere aan het metalen plaatje H, 

 dat aan de stang is bevestigd. Dit plaatje draagt aan een klein me- 

 taalstangje het platinaknopje E. In de wijze, waarop dit stangje en 

 dus het knopje aan de slingerstang is verbonden, ligt de voornaamste 

 bijzonderheid van het werktuig. Het kan zich om een spilletje naar 

 regts of links bewegen, maar stuit bij die beweging al spoedig op 

 een palletje, zoodat het maar een weinig naar de eene of andere 



I) In sommige natuurkundige werken, bij voorbeeld in müllers Berichte über die 

 Fortschritte der Physik , vindt men onder dienzelfden naam eene inrigting afgebeeld, die 

 er wel iets van heeft, maar in wezenlijke bijzonderheden vau de ware genoeg afwijkt 

 om het daar beschreven werktuig tot een onbegrijpelijk ding te maken. 



