DE DOOD, PHYSIOLOGISCH BESCHOUWD. 227 



't algemeen beschouwd , twee sooiten van dood. Vooreerst kan de 

 mensch sterven ten gevolge van die wet der sterfelijkheid , waaraan 

 hij onderworpen is. Na eenen zekeren tijd geleefd te hebben , moet 

 hij sterven, uit kracht van eene natuurnoodzakelijkheid, die haren 

 grond heeft in zijne geheele bewerktuiging, en volgens welke na 

 het tijdstip zijner hoogste ontwikkeling een tijdperk van afneming 

 en verval volgt, dat ten laatste in den dood eindigt. Is nu de dood 

 aan geene andere oorzaak toe te schrijven dan aan die in den 

 aard zijns levens zelven gegronde noodzakelijkheid, dan noemt 

 men zulk een dood een natuurlijken, noodwendigen dood. Doch de 

 dood kan ook, vóór dat het tijdstip van het natuurlijke levenseinde 

 verschenen is, te weeg gebragt worden door andere oorzaken, door 

 het gemis van de uitwendige voorwaarden des levens, voedsel en 

 lucht bij voorbeeld, of door eene oorzaak, die zulk eene stoornis 

 in de geregelde zamenwerking van de verrigtingen des ligchaams 

 te weeg brengt, dat deze haar doel, de instandhouding van dat 

 ligchaam , niet meer kunnen bereiken. Dergelijke oorzaken zijn ziek- 

 ten en allerlei toevallen, die niet zelden in korten tijd, in één 

 oogenblik, den levensdraad afsnijden , welke zonder hare inwerking 

 en volgens den natuurlijken aanleg van het menschelijk organisme 

 langer, soms veel langer, uitgesponnen zou zijn geworden. Aan zulk 

 een dood geeft men den naam van tegennatuurlijk , toevallig. Ik zal mij 

 in de eerste en voornaamste plaats tot den natuurlijken dood bepalen. 



De eerste vraag, die zich hier voor ons opdoet, is deze: op 

 welken ouderdom heeft, volgens de wet der natuur, de noodwen- 

 dige dood des menschen plaats , wanneer geene buiten de genoem- 

 de natuurnoodzakelijkheid gelegene oorzaak dien te weeg brengt of 

 wel vervroegt , — met andere woorden , welke is de regelmatige duur 

 des menschelijken levens ? Voor het leven van elk dier zijn door 

 de natuur zekere bepaalde grenzen gesteld, die het bereikt, wan- 

 neer geene toevallige oorzaken den geregelden loop des levens 

 storen, maar die het aan den anderen kant ook niet dan in zeer 

 zeldzame gevallen overschrijdt. Voor het leven van den mensch 



15-^ 



