228 DE DOOD, PHYSIOLOGISCH BESCHOUWD. 



bestaan ongetwijfeld ook zulke grenzen. Maar welk zijn die? Bij de 

 dieren, die, zoo de mensch niet storend tusschen beiden treedt, 

 dat leven leiden, waarvoor de natuur ze bestemd heeft, kan men 

 veilig aannemen , dat men dien leeftijd , welken zij gewoonlijk be- 

 reiken, wanneer geene van buiten komende toevallen of ziekten 

 hun leven gewelddadig afbreken , hun natuurlijken leeftijd noemen 

 kan. Bij den mensch daarentegen, die zoo weinig volgens de na- 

 tuur leeft, die boven de dieren aan zoo oneindig veel storende in- 

 vloeden is onderworpen , voor wien eene volstrekte gezondheid in 

 den regel eene denkbeeldige voorstelling, geene werkelijk bestaande 

 zaak is, voor wiens dood bijna altijd eene toevallige oorzaak be- 

 staat, — bij den mensch heeft dat onderzoek van den natuurlijken 

 duur des levens grootere zwarigheden in. Evenwel heeft men zich 

 van ouds, bij de bepaling van den regelmatigen levensduur, veelal 

 gehouden aan de gewone hoogte, die 's menschen leven bereikt, 

 wanneer het door geene in 't oog loopende toevallen of ziekten af- 

 gebroken wordt. E^eeds mozes had in een der schoonste liederen, 

 waaruit onze gewijde psalmbundel bestaat (Ps. 90), verklaard: 

 "Aangaande de dagen onzer jaren, daarin zijn zeventig jaren, of, 

 zoo wij zeer sterk zijn, tachtig jaren." En werkelijk kwam de on- 

 dervinding van alle latere tijden met die van mozes overeen. De 

 tachtigjarige ouderdom was , hoewel de minsten dien bereikten, toch 

 nergens vreemd of zeldzaam ; velen bereikten dien ; doch daarover 

 brengen het weinigen. Gelijk BiSC)N van Engeland zeide te geloo- 

 ven, dat daar geen eenigzins wel bevolkt dorpje bestond, waar 

 niet een tachtigjarige, 't zij man of vrouw, was aan te wijzen, zoo 

 kon men iets dergelijks getuigen van de meeste overige landen, 

 hier in meerdere, daar in mindere mate. En zoo bepaalde men dan 

 het normale tijdperk des menschelijken levens op 70 tot 80 jaren, 

 waarbij men niet vergat het zoo even vermelde lied van mozes aan 

 te halen, zoowel tot staving dier bepaling, als om zoodanige lof- 

 redenaars van den ouden tijd tot zwijgen te brengen, die beweerden, 

 dat 's menschen leven in den loop der tijden aan lengte verloren had. 

 Pogingen, om den levensduur des menschen meer theoretisch te 

 bepalen, vinden wij in die berekeningen, volgens welke het leven 



