DE DOOD, PHYSIOLOGISCH BESCHOUWD. 233 



den meiisch, dat het somtijds vrij ver boven den normalen levens- 

 duur gerekt wordt. Het kan evenwel moeijelijk anders, of ook voor 

 die buitengewone langlevendheid moeten zekere grenzen bestaan. 

 Welke zijn die? HxIli.er had, gelijk ik aanmerkte, op grond zijner 

 verzamelde waarnemingen, de uiterste grens des menschelijken levens 

 op 200 jaren bepaald. I^lourens komt tot dezelfde slotsom. Door 

 een aantal voorbeelden te verzamelen van buitengewoon hoogen 

 levensduur bij die zoogdieren , wier normale levenstijd hem bekend 

 was, geraakt hij tot de overtuiging, dat die buitengewone levensduur 

 zich verlengen kan tot het dubbele van den normalen. 



Het is mijns inziens vrij zeker, dat de stelling van buffon en 

 FLOURENs, gelijk zij door deze laatsten is ontwikkeld, veel voor zich 

 heeft. Vooral echter heeft zij dit, wanneer wij haar in verband brengen 

 met de waarnemingen van den gewonen levensduur bij hen, wien 

 het gelukt zonder aanmerkelijke ongevallen een hoogen ouderdom 

 te bereiken. Die levensduur wordt, gelijk wij zagen, vrij algemeen 

 geschat op 80 jaren, of iets daarover. Maar diezelfde levensduur kan 

 onmogelijk de normale levensduur zijn; hij is daarvoor te gering, 

 juist omdat hij , — niettegenstaande het heir van het leven verkor- 

 tende oorzaken , aan wier werking de mensch bloot staat , — toch 

 betrekkelijk dikwijls voorkomt, en omdat ook van diegenen, die 

 hem bereiken, zeer weinigen den dood des ouderdoms sterven, maar 

 verre de meesten aan ziekten bezwijken. De regelmatige, natuurlijke 

 levensduur, welke zijne grenzen enkel en alleen vindt in de alge- 

 meeue noodwendigheid van het sterven, moet dus langer zijn dan 80 of 

 hoogstens 85 jaren. En overwegen wij dan de gronden , waarop fi.ou- 

 EENs zijne meening bouwt, dan worden wij gedrongen om aan te ne- 

 men , dat zijne bepaling althans zeer nabij aan de waarheid moet komen. 



Dat de bepaling van den tijd , welken de mensch in buitengewone 

 gevallen leven hmi^ eene veel mindere naauwkeurigheid toelaat, ligt 

 in den aard der zaak; ik zal mij daarbij dan ook niet ophouden, 

 en liever, dan aan dit betrekkelijk minder belangrijk punt eene groote 

 ruimte te wijden , aanstonds overgaan tot de overweging van dat 

 tijdperk des levens, dat naar den gewonen loop der natuur den dood 

 voorafgaat, den ouderdom namelijk. 



